Jaap Huibers verzorgt wekelijks een column in het programma M Magazine op Radio M Utrecht op zondagochtend rond de klok van 11.30 uur. Deze column heeft altijd betrekking op het thema gezondheid.

Goedemorgen luisteraars,

Tijdens de wintertijd met soms tal van griepachtige virusjes, is anijszaad een waardevol bezit in het kruidenkastje. Bij de oude Egyptenaren –en dan hebben we het over drie- tot vierduizend jaar gelden – werd anijs erg gewaardeerd. Anijs is een eenjarige, wat wollig behaarde plant die familie is van de dille, venkel, komijn, karwij en kervel. Allemaal zogenaamde schermbloemigen. Deze plantenfamilie is heel gemakkelijk te herkennen als je het zeer bekende weg-berm-onkruid, het Fluitenkruid eens een keer goed bekeken hebt. Bij de schermbloemigen verdeelt de bloeistengel zich in korte stengeltjes waar aan het uiteinde meestal teer, witte of gele bloemetjes worden gevormd. Een van de kenmerken van de schermbloemigen is, dat zich in de zaden meestal fikse hoeveelheden zogenaamd etherische olie ophopen. Etherisch heeft in dit geval niets te maken met zweverigheid, als wel met het feit, dat etherische oliën heel vluchtige oliën zijn, dat wil zeggen, snel verdampen. Dit in tegenstelling tot de vette oliën, die weer in tal van andere plantenzaden aanwezig kunnen zijn.

De heerlijke geur van anijsolie zal vast bij iedereen bekend zijn. De smaak evenzeer. Misschien heeft dat wel te maken met het feit dat de bekende ‘beschuit met muisjes’ anijszaadjes bevat, omhuld door een wit of roze suikerlaagje. En wie kent niet het destijds zo gewaardeerde bekertje warme melk met een anijsblokje er in opgelost? Warme anijsmelk werd oorspronkelijk gemaakt van anijszaad. Een halve liter melk aan de kook brengen, dan een afgestreken dessertlepel anijszaad er bij en met een deksel er op nog een kwartiertje laten staan (zonder vuurtje er onder). Vervolgens afzeven en ziehier, een winterdrank die bij buikpijn en vooral bij hoest en verkoudheid zijn weerga niet kent. Ook in de likeurstokerij werd gebruik gemaakt van anijszaad. Bekende likeuren als anisette, pernod, ouzo, wordt anijs gebruikt als smaak bepalend kruid. In hoeverre dat tegenwoordig nog zo is kan ik u niet zeggen, want de ontwikkelingen van de chemisch bereide geur, kleur en smaakstoffen heeft veel van het oorspronkelijke moois naar de achtergrond verdrongen.

Ook werd anijs wel gebruikt in gebak. Aan het cakebeslag wordt dan een druppeltje anijsolie toegevoegd, hetgeen een overheerlijk smaakeffect geeft. Wees echter altijd voorzichtig met het gebruik van etherische oliën in de keuken. De geur en smaakconcentratie is zo gigantisch hoog, dat je voor een cake hooguit een heel klein druppeltje nodig hebt. Als je er te ruim en te kwistig mee omspringt kun je problemen krijgen met je slijmvliezen. Je ziet dat o.a. wel bij pepermuntolie. Als je een druppel op je hand uitwrijft kan het gebeuren dat je, indien je er intensief aan ruikt, nog uren met wat tranende ogen zit. Een van de aardige effecten van anijs is, dat het de hik kan stoppen. Een druppeltje op de handpalm, goed uitwrijven en heel even aan ruiken, ja, dat is een van oudsher aangeprezen middel op de hik te stoppen.

Tenslotte moet ik nog melden dat thee van anijszaad, een eetlepel op een liter water, 15 minuten laten trekken, bijvoorbeeld samen met venkelzaad, een van de beste middelen is om de moedermelkproductie fiks aan te zetten. Teven draagt deze zogvormende thee er toe bij, dat het pasgeboren ukke-pukkie beduidend minder last heeft van darmkrampjes en darmgasjes. En als die pasgeborene dan al last heeft van wat darmkrampjes, dan kan een paar keer per dag een theelepeltje anijsthee beslist wonderen doen.

Luisteraars, graag weer tot de volgende week.
© 2012, Jaap Huibers, Amerongen.