Column Jaap Huibers


Mierikswortel en lepelblad

Goedemorgen luisteraars,

Vandaag zal ik twee planten bespreken die vanuit historisch perspectief interessant zijn maar ook nog actuele waarde bezitten vanwege hun geneeskrachtige eigenschappen. Het gaat over lepelblad en mierikswortel. De planten zijn familie van elkaar, ze behoren namelijk beiden tot de plantenfamilie der kruisbloemigen.
Laten we eerst even naar dat interessante historische perspectief kijken. Beide planten, lepelblad en mierikswortel, waren in de 17e eeuw van vitaal belang voor de verzorging van de bemanningen van de schepen van de handelsvloot van de VOC. Een van de meest gevreesde ziekten in die tijd was scheurbuik, een aandoening die optrad wegens een tekort aan vitamine C (maar dat feit ontdekte men pas aan het eind van de 19e eeuw). Verduveld goeie waarnemers als die 17e en 18e eeuwers waren, ontdekten ze dat het gebruik van mierikswortel en vooral lepelblad, scheurbuik kon voorkomen alsook genezen.
Een belangrijk steunpunt voor de ‘gouden florijnen’ binnenhalende VOC-vloot was in die dagen Kaap de Goede Hoop. Daar, op dat zuidelijkste puntje van Afrika, dat de schepen moesten ronden op weg naar Indie, werd mierikswortel en vooral lepelblad verbouwd in apart daartoe ingerichte tuinen. Jan van Riebeeck vermeldt in zijn dagboek dat lepelblad in 1656 uit Hoorn naar Kaap de Goede Hoop werd overgebracht als anti-scheurbuik middel voor het scheepsvolk van de VOC. Lepelblad bevat een hoog gehalte aan vitamine C zoals eeuwen later uit onderzoeken is gebleken. Dat aspect van vitamine C van de mierikswortel en het lepelblad speelt in deze tijd eigenlijk geen rol meer. Iedereen kan vers fruit eten en verse groeten en, zo nodig een extra vitamine C tabletje nemen. Maar in die lang vervlogen tijd waren mierikswortel en lepelblad echt levensreddende kruiden. Ik vind dat we zulke feiten best eens onder ogen mogen zien. Namelijk, hoe mensen lang geleden ten gevolge van echt goed waarnemen, heel zinvol gebruikt maakten van de gaven die de natuur in zich omdraagt. In de 17e eeuw hebben mierikswortel en lepelblad vele VOC schepelingen van de dood aan scheurbuik gered.
Maar wat hebben deze beide kruiden nu, in 2012 nog te bieden? Moeten we zulke unieke kruiden afschrijven als; ooit was het leuk en aardig, maar hebben ze nu eigenlijk nog wel enige betekenis?
Mierikswortel en lepelblad bevatten bepaalde stoffen die mosterd-glycosiden worden genoemd. Deze mosterd-glycosiden hebben een sterk desinfecterende werking. Vroeger werd in apotheken de ‘geest van lepelblad’ vervaardigd als mondspoeling. In dat geval wordt vers lepelblad en vers geraspte mierikswortel getrokken in een licht alcoholische oplossing. Ook nu nog bestaat de tinctuur van lepelblad en mierikswortel. Lepelblad heet in het Latijn: 'Cochlearia officinalis' en mierikswortel heet in het Latijn 'Armoracia rusticana'. Tien druppels Cochlearia en tien druppels Armoracia tinctuur op een half glas water, zijn dikwijls een effectief middel bij bloedend tandvlees en aften in de mond. Slik de vloeistof na mondspoeling wel in. Ook van binnenuit werken die mosterdglycosiden heilzaam.
Mag ik u er tenslotte op attent maken, dat mondspoeling met lepelblad- en mieriksworteltinctuur vele malen desinfecterender werkt dan tandpasta of mondspoelinkjes ter ontsmetting? En om de tanden te bevrijden van etensresten; even ‘raggen’ met de tandenborstel en wat schoon water, meer hoeft eigenlijk niet. Tenminste als u natuurlijk en gezond eet.
Luisteraars, graag weer tot de volgende week.
© 2012, Jaap Huibers, Amerongen.





Binnenkort

Van Rossem in het Theater
Op 15 en 16 november zendt RTV Utrecht de theatervoorstelling van Maarten uit. Maarten neemt geen blad voor de mond en zal met zijn onderkoelde humor, ironie en verrassende feitenkennis verschillende zaken aan de kaak stellen.

lees verder »


-advertentie-



Radio M Utrecht

Vrijdag in Aan Tafel!
Richard de Leth is te gast. Hij is orthomoleculair therapeut, dit betekent dat hij bezig is met de bouwstenen van het leven. Hij heeft het boek OERsterk geschreven.


Radio M Utrecht

Win in Tijd voor U
Deze week geeft Edwin Meerman in Tijd voor U kaarten weg voor de Messiah uitgevoerd door de Nieuw Philharmonie Utrecht. Het concert wordt op kerstavond ook uitgezonden op RTV Utrecht.

lees verder »





-advertentie2-



(inter)nationaal nieuws


Nieuws uit andere regio's



-advertentie-