Column Jaap Huibers


Mierikswortel en lepelblad

Goedemorgen luisteraars,

Vandaag zal ik twee planten bespreken die vanuit historisch perspectief interessant zijn maar ook nog actuele waarde bezitten vanwege hun geneeskrachtige eigenschappen. Het gaat over lepelblad en mierikswortel. De planten zijn familie van elkaar, ze behoren namelijk beiden tot de plantenfamilie der kruisbloemigen.
Laten we eerst even naar dat interessante historische perspectief kijken. Beide planten, lepelblad en mierikswortel, waren in de 17e eeuw van vitaal belang voor de verzorging van de bemanningen van de schepen van de handelsvloot van de VOC. Een van de meest gevreesde ziekten in die tijd was scheurbuik, een aandoening die optrad wegens een tekort aan vitamine C (maar dat feit ontdekte men pas aan het eind van de 19e eeuw). Verduveld goeie waarnemers als die 17e en 18e eeuwers waren, ontdekten ze dat het gebruik van mierikswortel en vooral lepelblad, scheurbuik kon voorkomen alsook genezen.
Een belangrijk steunpunt voor de ‘gouden florijnen’ binnenhalende VOC-vloot was in die dagen Kaap de Goede Hoop. Daar, op dat zuidelijkste puntje van Afrika, dat de schepen moesten ronden op weg naar Indie, werd mierikswortel en vooral lepelblad verbouwd in apart daartoe ingerichte tuinen. Jan van Riebeeck vermeldt in zijn dagboek dat lepelblad in 1656 uit Hoorn naar Kaap de Goede Hoop werd overgebracht als anti-scheurbuik middel voor het scheepsvolk van de VOC. Lepelblad bevat een hoog gehalte aan vitamine C zoals eeuwen later uit onderzoeken is gebleken. Dat aspect van vitamine C van de mierikswortel en het lepelblad speelt in deze tijd eigenlijk geen rol meer. Iedereen kan vers fruit eten en verse groeten en, zo nodig een extra vitamine C tabletje nemen. Maar in die lang vervlogen tijd waren mierikswortel en lepelblad echt levensreddende kruiden. Ik vind dat we zulke feiten best eens onder ogen mogen zien. Namelijk, hoe mensen lang geleden ten gevolge van echt goed waarnemen, heel zinvol gebruikt maakten van de gaven die de natuur in zich omdraagt. In de 17e eeuw hebben mierikswortel en lepelblad vele VOC schepelingen van de dood aan scheurbuik gered.
Maar wat hebben deze beide kruiden nu, in 2012 nog te bieden? Moeten we zulke unieke kruiden afschrijven als; ooit was het leuk en aardig, maar hebben ze nu eigenlijk nog wel enige betekenis?
Mierikswortel en lepelblad bevatten bepaalde stoffen die mosterd-glycosiden worden genoemd. Deze mosterd-glycosiden hebben een sterk desinfecterende werking. Vroeger werd in apotheken de ‘geest van lepelblad’ vervaardigd als mondspoeling. In dat geval wordt vers lepelblad en vers geraspte mierikswortel getrokken in een licht alcoholische oplossing. Ook nu nog bestaat de tinctuur van lepelblad en mierikswortel. Lepelblad heet in het Latijn: 'Cochlearia officinalis' en mierikswortel heet in het Latijn 'Armoracia rusticana'. Tien druppels Cochlearia en tien druppels Armoracia tinctuur op een half glas water, zijn dikwijls een effectief middel bij bloedend tandvlees en aften in de mond. Slik de vloeistof na mondspoeling wel in. Ook van binnenuit werken die mosterdglycosiden heilzaam.
Mag ik u er tenslotte op attent maken, dat mondspoeling met lepelblad- en mieriksworteltinctuur vele malen desinfecterender werkt dan tandpasta of mondspoelinkjes ter ontsmetting? En om de tanden te bevrijden van etensresten; even ‘raggen’ met de tandenborstel en wat schoon water, meer hoeft eigenlijk niet. Tenminste als u natuurlijk en gezond eet.
Luisteraars, graag weer tot de volgende week.
© 2012, Jaap Huibers, Amerongen.




Andere columns Jaap Huibers:

- Geneeskruiden langs de dijk

- Bekkeninstabiliteit en het ‘zand van het strand’

- Lindebloesem, bij griep en verkoudheid

- Kwetsbare ogen en de Ogentroost (Euphrasia)

- De gezonde kracht van andijvie

- Kropsla, broom en schone dromen

- Ouderdomsduizeligheid en de Gevlekte Scheerling

- Column 29 juni 2014 – Lage rugpijn, ‘mens-zijn’ en de Kolokwint.

- St.Janskruid en de energie van het levenslicht

- Darmdivertikels, nootjes en weegbree

- Pinksteren en de geďnspireerde ademhaling…

- E250, Nitrosaminen en hartoverslagen

- Madeliefjes, jicht en cholesterol.

- Lofzang op de Asperge

- Column voor 11 mei 2014 – Het afweersysteem, basis voor gezondheid (deel 2).

- 4 mei en de kracht van twee minuten stilte...

- Het afweersysteem, basis voor goede gezondheid

- Paaseieren, cholesterol en een vruchtbaar nieuw begin

- Veel groente en magnesium voor de hersenen

- Houtrook bevat levensgevaarlijke stoffen (deel 2)

- Peterselie, geneesmiddel en onmisbaar keukenkruid. Goedemorgen luisteraars, Peterselie….een kruid dat in geen tuin of keuken mag ontbreken. Door alle eeuwen heen, ja, eigenlijk al vele millennia heeft peterselie steeds in hoog aanzien gestaan. De oude G

- Houtrook: milieu-onvriendelijk en zeer ongezond voor omwonenden

- Een visie van neuroloog Oliver Sacks

- Grote Voorjaarsschoonmaak..., een zegen voor lichaam en ziel

- Haaruitval en paracetamol

- Kalium Phos. D6 bij lichamelijke en geestelijke uitputting

- De geheimen van de kruidnagel

- Stemverlies (aphonie) en de zilverlinde

- Slapeloosheid, haver, hop en zilverlinde

- Borstvoeding en gamma-linoleenzuur.


Binnenkort

Taxatiedagen De Utrechtse Schatkamer
RTV Utrecht is vanaf 14 september weer op zoek naar nieuwe kunstschatten voor het programma De Utrechtse Schatkamer. Heeft u nog een voorwerp in huis waarvan u altijd al de waarde heeft willen weten? Bezoek dan een gratis taxatiedag.

lees verder »


-advertentie-



RTV Utrecht

Vrijdag: Giphart leent uit
Ronald Giphart duikt van 25 juli t/m 5 september iedere vrijdag in de wereld van de bibliotheek! Hij rijdt mee met de Vervoersdienst, neemt een kijkje in de digitale boekenwereld en doet mee met cursussen en workshops. Beleef het met hem mee!


Doe mee

Zomerfoto Wedstrijd!
Stuur hier uw leukste, gekste of mooiste zomerfoto in! Insturen kan tot 29 augustus 12.00 uur. De winnaar wordt 1 september bekend gemaakt op de facebookpagina van RTV Utrecht.

lees verder »





-advertentie2-



(inter)nationaal nieuws


Nieuws uit andere regio's



-advertentie-