In 2050 geen afval meer: utopie of realistische ambitie?

"Dit is de houtfabriek, daar recyclen we 90 kilo ton aan hout", vertelt Jan-Pedro Vis van Renewi, wijzend naar drie enorme grijze silo's. "Dat is ongeveer evenveel hout als er in stadion Galgenwaard zou passen." Vis geeft een rondleiding bij een van de grootste recylce-centra van Europa, in Nieuwegein. Hier krijgt niet alleen hout een tweede leven. Ook bouw- en sloopafval en grof huishoudelijk afval worden er verwerkt.

"Als er ergens gebouwd wordt, dan komt daar heel veel afval bij vrij", vervolgt Vis. "Dat nemen wij in, we scheiden het en daar proberen we zoveel mogelijk producten van de maken. Zoals beton, plastic, hout en metaal." Twee derde van het materiaal wordt hergebruikt. "Dat doen we als één van de beste in Europa, mag ik met trots vertellen." Maar een aanzienlijk gedeelte gaat dus wél de prullenbak in. "We willen naar 75 procent recycling in 2030."

De provincie juicht die ambitie toe, want in 2050 moet heel Nederland, en dus ook Utrecht, volledig circulair zijn. Dat betekent dat er dan geen afval meer bestaat, alles wordt hergebruikt. En dat terwijl op dit moment per hoofd van de bevolking nog zo'n 500 kilo afval wordt geproduceerd. Om het tij te keren heeft de provincie een plan. In de 'Middellangetermijnstrategie Circulaire samenleving 2025-2035' staat wat de provincie de komende jaren gaat doen.

“Als provincie Utrecht willen we ruimte geven aan goede circulaire initiatieven en anderen motiveren om mee te gaan in deze transitie", zegt verantwoordelijk gedeputeerde Has Bakker. "We stimuleren het gebruik van biobased materialen in de bouw, we werken samen met gemeenten op het gebied van inkoop en we kunnen bedrijven helpen bij de omslag naar een circulaire bedrijfsvoering.”

Het komt er onder andere op neer dat bedrijven die zich bezighouden met recycling, reparatie en opslag meer ruimte krijgen. En nieuwe ondernemingen moeten laten zien wat ze doen om fossiele en nieuwe grondstoffen te verminderen. Dat is belangrijk, want het is niet alleen beter voor het milieu om materialen te hergebruiken, steeds meer grondstoffen raken ook op. Gedeputeerde Bakker: “Neem een tosti-ijzer. Als die stuk gaat, is reparatie duurder dan een nieuwe aanschaffen. Helaas geldt dat niet alleen voor tosti-ijzers. Weggooien en een nieuwe kopen is de norm, waardoor grondstoffen schaars worden."

Om ervoor te zorgen dat juist hergebruik normaler wordt, doen ze bij recycling-gigant Renewi wat ze kunnen. Maar er zit een grens aan de mogelijkheden om materiaal te verwerken zodat het een tweede leven krijgt. "Als meer verschillende soorten afval bij elkaar komen, als het nat wordt en olie en vet samenkomen, wordt het steeds moeilijker voor ons", zegt manager Jan-Pedro Vis. "We kunnen hier een hoop, maar hoe vervuilder het afval aangeleverd wordt, hoe moeilijker het is en hoe meer geld het kost om te recyclen."

Komende jaren moet blijken hoe recyclingbedrijven hun proces zo kunnen inrichten zodat uiteindelijk al het materiaal kan worden hergebruikt. Vis: "Of je 100 procent gaat halen? Je zult altijd nog een heel klein beetje afval overhouden. Maar er heel dichtbij in de buurt komen moet zeker lukken." Dat doet Renewi onder andere door de inzet van AI. "Onze bouw- en slooplijn krijgt een camera die steeds meer verschillende stromen leert herkennen om het recyclingpercentage omhoog te krijgen. Maar uiteindelijk maak je het ons alleen maar makkelijker, en voor de maatschappij goedkoper, met het 'bronsorteren'." Zo wordt vermeden dat recyclebaar afval terechtkomt bij het restafval.

Overheden, zoals de provincie dus, kunnen ook wat doen. Door beleid en door zélf het goede voorbeeld te geven. Vis: "Overheden bouwen ook veel: wegen en gebouwen Wij vragen dan ook aan de provincie om dat circulair te doen. In het slopen, bouwen en runnen van het gebouw." Iets waar de provincie in de plannen ook mee aan de slag wil.

En huishoudens kunnen zij nog wat doen? "Als je thuis al recyclet, kijk ook eens op het werk waar je zit. Bedrijven leveren nog meer afval op dan huishoudens. Kijk ook eens op je werk of er afval gesorteerd wordt."