Participatie-soap in Wilnis: vrijwilligers stappen op uit frustratie over gemeente

Vier van de vijf leden doen hun verhaal. "Dan maar strijdend ten onder", zegt opgestapt commissielid Joep Pothuizen (68).

Dorpshuis de Willisstee maakt plaats voor een nieuw gebouw. In 2024 werd afgesproken dat inwoners een belangrijke stem zouden krijgen in de toekomst van het dorpshuis. Daarvoor werd een beheercommissie opgericht.

Pothuizen, lid van de biljartvereniging die in het dorpshuis speelt, meldde zich direct aan. "Ik wil een mooi dorpshuis voor mijn dochters en kleinkinderen."

De commissie denkt mee over het ontwerp van het gebouw, waar straks ook de bibliotheek, een basisschool en maatschappelijke organisaties in komen. Maar zodra de gesprekken gaan over de toekomstige organisatie van het dorpshuis ontstaat er wrijving.

De commissie gaat ervan uit dat zij mogen meepraten over fundamentele vragen. Wie bestuurt straks het dorpshuis? Wie beheert het gebouw? Welke rol krijgt de horeca? Hoe toegankelijk wordt het?

Volgens de commissie blijkt al snel dat de gemeente daar anders over denkt. Ambtenaren hebben moeite met het woord 'beheercommissie'. Dat is verkeerd gekozen, vinden zij.

Lastig is dat niet is vastgelegd welke bevoegdheden de beheercommissie krijgt. Dat moet samen met de commissie bedacht worden.

De vrijwilligers komen er al snel achter dat maar één iemand het bestuur van de dorpshuisstichting vormt. Een gemeentelijk beleidsmedewerker verantwoordelijk voor dorpshuizen en sportvoorzieningen. Zo’n eenkoppig bestuur waar alle macht bij één persoon ligt vinden ze niks.

"Een dorpshuis moet onafhankelijk zijn", zegt commissielid Bob Nisters (69). "De belangen van een gemeente en een dorpshuis kunnen uiteenlopen." Bovendien: "Als je wil dat bewoners een hoofdrol spelen in het dorpshuis, dan moet je het bestuur als gemeente niet in eigen hand houden."

De commissie wil inwoners een grotere rol geven binnen de stichting, waarbij de gemeente eigenaar blijft van het gebouw. Volgens de leden valt daar niet over te praten.

"Er hing vanaf het begin een sfeer van wantrouwen", zegt John Driedonks (74). "We kregen het gevoel dat de ambtenaren niet op ons zaten te wachten."

Om de rol van de beheercommissie uit te werken schakelt de gemeente begin 2025 een extern adviesbureau in. De vrijwilligers willen liever rechtstreeks in gesprek met de gemeente over de bestuurlijke toekomst van het dorpshuis.

Wanneer het rapport verschijnt, herkennen zij zich naar eigen zeggen nauwelijks in de conclusies.

Volgens het advies mag de commissie zich voorlopig alleen bemoeien met het gebouw. Over de toekomstige organisatie mag pas later worden gesproken.

"Dat vonden wij veel te laat", zegt commissielid Nisters. "Juist nu worden belangrijke keuzes gemaakt."

De commissie mag jaarrekeningen van de stichting niet inzien. Driedonks: "Hoe kunnen wij nou meepraten als we niet weten hoeveel geld er is. Waarom mag een jaarrekening van een dorpshuis niet openbaar worden?"

Ondertussen wordt duidelijk dat de bouwkosten veel hoger uitvallen dan begroot. Het zorgt voor irritatie tussen de architect en de gemeente én voor onzekerheid bij de commissie over het nieuwe gebouw.

Na het fiasco met het eerste adviesbureau dringen de leden er bij de gemeente op aan om de rol van de commissie te bespreken. Nisters: "Maar dat hielden ze af. Ze schakelden begin dit jaar weer een adviesbureau in."

De leden hebben weinig vertrouwen in de onafhankelijkheid van de adviesbureaus. Pothuizen: "Wie betaalt, bepaalt. We kregen het idee dat van tevoren werd ingefluisterd wat de uitkomst moest zijn."

"Ik heb dat bureau nooit gezien," zegt Nisters. Ze spreken met slechts twee commissieleden. Er komt een advies. "Toen escaleerde het echt", zegt Marije ter Schiphorst (40).

"Opeens moesten wij Vrienden van de Willisstee worden. De hele beheercommissie was van tafel." Ze adviseren om Reijm Horeca verantwoordelijk te maken voor de programmacoördinatie. De Vrienden van de Willisstee mogen programma-ideeën aandragen. De gemeente blijft voorzitter van de stichting achter het dorpshuis.

Pothuizen: "Dat zet ons volledig buitenspel, dan kunnen we gewoon geen invloed hebben."

De definitieve breuk komt als een van de leden informeel met de huidige horecabeheerder van het dorpshuis praat. Die vertelt enthousiast dat ze voor de komende tien jaar het dorpshuis mag beheren. Een complete verrassing voor de volledige beheercommissie.

Ze weten wel dat de gemeente iets moet met het huidige contract met Reijm Horeca, die afgelopen jaren de Willisstee beheerde. Maar vragen daarover werden nooit beantwoord

"Hoe kan je zoiets nou voor tien jaar vastleggen," zegt Ter Schiphorst (40), "als je nog niet eens weet hoe het dorpshuis in de toekomst gaat werken?"

Alle leden benadrukken dat het ze niet te doen is om de huidige beheerders. "Het gaat ons niet om die mensen", zegt Driedonks. "Het gaat om het proces."

Ze krijgen geen inzage in de gemaakte afspraken met Reijm Horeca. Vragen over taken, verantwoordelijkheden en financiële afspraken blijven onbeantwoord. Voor de commissie is dat belangrijk omdat een beheerder grote invloed heeft op toekomstige openingstijden, activiteiten en toegankelijkheid van het dorpshuis.

Voor de vrijwilligers voelt het alsof ze overal buiten worden gehouden. Gesprekken met wethouder Cees van Uden leveren volgens hen niks op. Driedonks: “Die zei dat hij er meer bovenop ging zitten, maar vervolgens merkten we geen verschil.”

"We moesten uiteindelijk gewoon tekenen bij het kruisje", zegt Pothuizen. "We willen niet vrijwillig naar de slachtbank lopen. Dan maar strijdend ten onder." De commissie besluit collectief op te stappen.

"Wij wilden niet dat de gemeente straks kan zeggen dat inwoners hebben geparticipeerd, terwijl we nauwelijks invloed hadden", zegt Ter Schiphorst.

Wat overheerst is teleurstelling. De leden meldden zich ooit enthousiast aan omdat ze actief wilden meedenken over het toekomstige dorpshuis. Ze blijven achter met het gevoel dat dat nooit de bedoeling was.

De gemeente De Ronde Venen is meermaals om een reactie gevraagd en heeft twee weken de tijd gehad om op vragen te antwoorden. Dat is niet gelukt. Reijm Horeca wilde niet reageren.