RTV Utrecht RTV Utrecht RTV Utrecht RTV Utrecht

"Koninklijke leugen: Wilhelmina wist dat Der Kaiser kwam"

1/3
AMERONGEN/DOORN - Koningin Wilhelmina wist vooraf dat de Duitse keizer Wilhelm II in Nederland asiel zou aanvragen. Der Kaiser, of 'Onkel Willy' zoals Wilhelmina hem noemde, vluchtte aan het eind van de Eerste Wereldoorlog uit Duitsland. Morgen is het precies honderd jaar geleden dat hij zich met zijn gevolg meldde aan de Nederlandse grens.

De Utrechtse historica Beatrice de Graaf stelt na onderzoek in Duitse en Nederlandse archieven dat koningin Wilhelmina zich intensief met de vredesonderhandelingen heeft bemoeid. Al sinds juli 1918 was er op hoog niveau veel contact tussen de Nederlandse en Duitse machthebbers. Hoogleraar De Graaf ontkracht daarmee de bewering van Wilhelmina zelf, dat ze verrast was door de vlucht van de keizer. Oranje-biograaf Cees Fasseur, die de koninklijke archieven mocht doorzoeken, heeft de lezing van de toenmalige koningin in 1998 nog bevestigd.

Wilhelmina was verknocht aan de keizer en kwam al vanaf haar tiende jaar elke zomer naar het hof in Berlijn."
Beatrice de Graaf - Hoogleraar Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen

BRIEVEN EN TELEGRAMMEN

De Graaf zit in de raad van advies van Museum Huis Doorn, het landgoed waar Wilhelm II tot aan zijn dood in 1941 woonde. "Ik wilde nog eens precies uitzoeken hoe het in die laatste oorlogsmaanden is gegaan", zegt ze. "Ik vond in Duitsland onder meer een doos vol brieven en telegrammen, waaruit Wilhelmina's bemoeienis met het eind van de oorlog onomstotelijk blijkt. Samen met Wilhelm wilde zij een internationale vredesconferentie organiseren in het Vredespaleis."

 Historica Beatrice de Graaf vond aanwijzingen dat koningin Wilhelmina door de komst van de keizer niet zo verrast was als de koningin zelf altijd heeft beweerd. Historica Beatrice de Graaf vond aanwijzingen dat koningin Wilhelmina door de komst van de keizer niet zo verrast was als de koningin zelf altijd heeft beweerd. | Foto: Universiteit Utrecht

Volgens De Graaf heeft Wilhelmina geprobeerd haar bemoeienissen geheim gehouden. "Toen het plan mislukte heeft zij alle archiefstukken daarover laten vernietigen, omdat haar pro-Duitse houding haar in de problemen kon brengen."

PRINS VAN ORANJE

Nederlandse en Duitse diplomaten reisden in de zomer van 1918 steeds heen en weer. Prins Hendrik was daarbij betrokken, net als graaf Bentinck van Kasteel Amerongen, de plek waar keizer Wilhelm II van 1918 tot 1920 logeerde. De Bentincks, de Oranjes en de keizer, door zijn afkomst ook een Prins van Oranje, kenden elkaar persoonlijk.

De Graaf: "Van 8 op 9 november schreef de keizer aan zijn vrouw Augusta dat hij in Nederland als balling genadebrood moest gaan eten. Een huisarts uit Amerongen wist in die dagen al dat de keizer zou komen."

HUIS DOORN

Toen de keizer op de avond van 10 november, een dag voor de wapenstilstand zou ingaan, in vol ornaat in het Nederlandse Eijsden arriveerde, was alles binnen een dag geregeld. Wilhelmina bood Paleis Het Loo aan als onderkomen, maar dat ging de regering te ver. 'Onkel Willy' ging naar Amerongen en kocht later Huis Doorn. Daar kreeg hij vaak bezoek van koningin Emma, prins Hendrik en Juliana en Bernhard.

 Koningin wilhelmina (te paard) inspecteert de grenstroepen tijdens de mobilisatie van 1914-1918. Koningin wilhelmina (te paard) inspecteert de grenstroepen tijdens de mobilisatie van 1914-1918. | Foto: NIMH

"Wilhelmina kon zich als staatshoofd geen bezoekjes veroorloven, maar dat ze hem onhebbelijk behandelde is ook niet waar", zegt De Graaf. "Ze was verknocht aan de keizer en kwam al vanaf haar tiende jaar elke zomer naar het hof in Berlijn." Keizer Wilhelm II stierf in 1941 aan een longembolie. Hij ligt bij Huis Doorn begraven. Het tv-programma Andere Tijden besteedt zaterdagavond een uitzending aan de 'Koninklijke Leugen'. Kasteel Amerongen organiseert op 24 november een symposium over de bevindingen van Beatrice de Graaf.

WEG VRIJGEMAAKT

Het gerucht dat Wilhelm II door Nederlandse machthebbers naar ons land is gehaald ging overigens honderd jaar geleden al rond. Zo zou de bekende Nederlandse generaal Van Heutsz als vertrouwensman van de regering de weg voor de keizer hebben vrijgemaakt. Mogelijk had de generaal hem zelfs actief geadviseerd om voor Nederland te kiezen. Van Heutsz had de keizer in België bezocht en was op de dag dat Wilhelm naar Nederland kwam een paar uur eerder via dezelfde route teruggekeerd.

Toen de wapenstilstand op 11 november 1918 om 11.00 uur inging was Wilhelm II al in Amerongen aangekomen. De avond ervoor had hij zich bij Eysden aan de Nederlandse grens gemeld. Kort na middernacht werd hij pas doorgelaten. Hoewel het hooggeplaatste gezelschap riep dat de Nederlandse regering van alles op de hoogte was, had een sergeant - die nog niet was ingelicht - hen urenlang tegengehouden.



BELGIË

Vooral België, waar na vier jaar verwoesting grote gebieden volledig in puin lagen, heeft het Nederland nog tientallen jaren kwalijk genomen dat ons land neutraal is gebleven, dat Nederland de Duitse militairen na de wapenstilstand een snelle aftocht via Nederlands grondgebied boden én dat de Nederlandse regering der Kaiser zo snel asiel verleende. Tijdens de vredesbesprekingen in 1919 heeft de Belgische afgezant vergeefs geprobeerd om als genoegdoening delen van Nederland aan België toe te laten voegen.

Het Belgenmonument in Amersfoort, gebouwd door Belgische militairen die daar tijdens de oorlog waren geïnterneerd, werd pas twintig jaar na het eind van de oorlog officieel aan Nederland overgedragen. Pas toen waren de diplomatieke betrekkingen kennelijk weer voldoende opgewarmd.


Reageren op dit bericht? Mail naar nieuws@rtvutrecht.nl.




Nieuwsoverzicht