RTV Utrecht RTV Utrecht RTV Utrecht RTV Utrecht

- advertentie -
- advertentie -

Hoe stikstof en PFAS ons dit jaar in z'n greep hielden


PROVINCIE UTRECHT - 2019 was het jaar van de demonstratie. In vele beroepsgroepen pakten werknemers een spandoek, legden ze het werk neer en streden ze voor een betere cao. Leraren en verpleegkundigen bijvoorbeeld. Ook kwamen klimaatactivisten in actie voor een beter milieu. Toch spanden de stakingen van boeren en bouwers de kroon, wat impact betreft.

Het resulteerde in kilometerslange files door onze provincie. Stikstof en PFAS, twee onzichtbare stoffen, leidden ineens tot een blokkade op de Utrechtse wegen. En een demonstratie in de buurt van het RIVM legde De Bilt plat.

EERSTE STAKING

Op de ochtend van 1 oktober staat er een file van 1110 kilometer. Ergens voor de file uit rijdt Robbert Peek, een veeboer uit Wilnis. Hij is samen met veel andere boeren op weg naar Den Haag om daar actie te voeren. "Ik hield wel een goed gevoel over aan de staking", vertelt Peek. "Op de terugweg zag ik al die mensen op viaducten staan en zwaaien. Dat gaf een goed gevoel, mensen steunen je."

In mei zet de Raad van State een streep door de PAS (Programma aanpak stikstof). Dat is een systeem waarmee stikstofuitstoot wordt berekend. Het besluit van de Raad van State betekent dat veel boeren niet meer kunnen uitbreiden. Het PAS is in strijd met Europese natuurwetgeving.

Stikstofcrisis, dit speelt er.


"Daar ben ik in het verleden ook al achter gekomen", vertelt boer Robbert Peek. "Dat PAS-systeem is heel vaag en daar zaten te veel aannames in. Dat kon niet kloppen, meerdere keren heb ik dat ook bij de LTO aangegeven. Maar we moeten opschalen om ons hoofd boven water te houden. Je zou je kunnen afvragen of we wel goed vertegenwoordigd zijn geweest. Het is namelijk wel vreemd dat er niet eerder door de politiek of de sector iets is gedaan."

We doen zo veel, maar nu voelt het alsof we de Zwarte Piet krijgen toegespeeld."
Boer Robbert Peek uit Wilnis

Op het erf van Peek is een stal in aanbouw. Hij gaat voor duurzaamheid, benadrukt hij. De stal zit vol technologie om de uitstoot te verminderen en ook komt er een windmolen bij. "Kijk, we zijn als sector zo ons best aan het doen op klimaatdoelen. We doen zo veel, maar nu voelt het alsof we de Zwarte Piet krijgen toegespeeld."

In december is een spoedwet stikstof gepresenteerd door het kabinet. Een complexe en moeilijke opgave volgens premier Rutte. In die wet staan bijvoorbeeld regels voor stikstofarm veevoer en een registratiesysteem. En de snelheid op snelwegen gaat overdag omlaag naar 100 kilometer per uur.

"Een hoop boeren zijn wel klaar met het kabinet", zegt Peek. Toch is het belang groot en zijn de stikstofregels niet voor niets. Want veel bouwprojecten dreigen te stagneren als de stikstofuitstoot niet naar beneden gaat.

PFAS

Woensdag 30 oktober is het weer chaos op de weg. Alleen rijden er nu graafmachines in plaats van tractoren stapvoets richting Den Haag. Automobilisten onderweg naar werk zuchten in de ellenlange files, maar er is ook begrip. Bedrijven in het grondverzet vallen om. Oorzaak: PFAS.


Het lijkt wel of PFAS zomaar uit de lucht komt vallen. Voorheen waren het vooral wetenschappers die zich er zorgen over maakten en lange tijd was er niet echte regelgeving voor. Met het Tijdelijk Handelingskader dat het ministerie voor Milieu en Wonen op in juli presenteerde, zijn die er ineens wel. Het kader bevat tijdelijke regels die gaan over de omgang met PFAS-houdende grond en baggerspecie. Maar omdat het zelfs voor het RIVM niet duidelijk is hoe het nu precies zit met die PFAS, is het Tijdelijk Handelingskader incompleet. Er ontbreekt namelijk een norm voor 'onder grond- en oppervlaktewater'. Laat nu net zo'n tachtig procent van alle grond in Nederland onder die categorieën vallen.

"Ik vind dat zo bizar," zegt Dirkjan Reijersen van Buuren, directeur bij Grondbalans B.V. in Utrecht. "Samen met andere mensen uit het werkveld hebben wij in mei toen het Tijdelijk Handelingskader aan onze beroepsgroep werd gepresenteerd al laten weten dat er een werkbare norm nodig is. Die kwam er vervolgens niet."

GEEN NORM

De norm voor onder grondwater is er niet, omdat het RIVM toen het Tijdelijk Handelingskader werd gepresenteerd niet alle benodigde informatie had. En daar gaat het mis. Wat het RIVM namelijk wel kan melden, is hoeveel PFAS zij minimaal kunnen meten: 0,1 microgram per kilo. Dit getal gaat het handelingskader in, met als gevolg dat het hele grondverzet in Nederland op haar gat komt te liggen. Met 0,1 microgram PFAS per kilo is zo'n beetje alle grond in Nederland vervuild geraakt.

Te veel PFAS in het lichaam kan leiden tot obesitas en het heeft invloed op het afweersysteem."
Hoogleraar Annemarie van Wezel

Dirk-Jan is blij dat er inmiddels wat verruiming is in het Tijdelijk Handelingskader, maar hij is nog lang niet tevreden. Volgens hem moet er meer duidelijkheid komen en eenvoud. Hij noemt een voorbeeld: "Je mag wel grond met 0,8 microgram aan PFAS toepassen in een gat op landbodem naast een watergang. Maar het mag níet een paar meter verderop onder het oppervlaktewater, terwijl het grondwater en het oppervlaktewater met elkaar in verbinding staan. Dit is niet uit te leggen."

PFAS ONGEZOND

"PFAS is simpelweg niet gezond", zegt hoogleraar environmental ecology Annemarie van Wezel. "Het zit nu al in ons lichaam, tot zover nog niet in concentraties die tot problemen leiden. Maar dat zou kunnen veranderen. Te veel PFAS in het lichaam kan leiden tot obesitas en het heeft invloed op het afweersysteem."

Van Wezel is blij dat er een belangrijk voorstel is gedaan om PFAS-stoffen te verbieden. "Voorzichtigheid is geboden en ik ben blij met de aandacht die er voor PFAS is. Ik vind dat we moeten kijken naar de bron. Waar komt het vandaan en kunnen we daar iets aan doen."

 Half december gingen de boeren weer het land in om te protesteren, met opnieuw forse files tot gevolg. Half december gingen de boeren weer het land in om te protesteren, met opnieuw forse files tot gevolg. | Foto: Koen Laureij

Daar is Dirkjan het mee eens. "PFAS komt op allerlei manieren tot ons. Via China bijvoorbeeld in spullen die we importeren. Ook stroomt het ons land binnen via rivieren. Daarbij staat er in Dordrecht een fabriek die het uitstoot. Ik vind zeker niet dat we het probleem moeten negeren, maar het moet voor iedereen werkbaar en reëel blijven."

2019 is bijna ten einde. Maar stikstof en PFAS zullen een hele belangrijke rol blijven spelen, ook in 2020. Zowel Robbert Peek als Dirkjan Reijersen van Buuren houden de ontwikkelingen scherp in de gaten, net als al die andere boeren, bouwers en grondwerkers.


Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail naar nieuws@rtvutrecht.nl.



Lees ook




Nieuwsoverzicht

- advertentie -


- advertentie -
- advertentie -
- advertentie -