Instellingen

Nieuwegein 50 jaar jong, 'maar we hebben wel historie'

NIEUWEGEIN - Heeft Nieuwegein historie? Ja, bewijst de nieuw uitgestippelde Historische Route. Die moet inwoners en toeristen straks langs de 'parels' van de stad leiden. Al is Nieuwegein morgen pas 50 jaar oud; er zijn wel degelijk prachtige oude panden te vinden. De huidige bewoners kennen bovendien vaak bijzondere verhalen van vroeger over hun huis.
Nieuwegein 50 jaar jong, 'maar we hebben wel historie'
Als je aan Nieuwegein denkt, denk je vaak aan een stad die snel gebouwd is.
Marco Diekstra, raadslid Nieuwegein

Directeurswoningen en dokterspraktijken

Zo woont Jule de Winter in het huis van een voormalige tolgaarder, tegen wie begin vorige eeuw veel weerstand was. "Inwoners waren het zat om tol te moeten betalen; ze hebben de tolbomen afgezaagd en in de Vaartsche Rijn gegooid", weet de Winter. Het valt straks te lezen op een bordje op haar huis aan de Herenstraat, dat trouwens zelfs een keer is beschoten door de woedende inwoners.
In het huis van Bob Smid woonde vroeger de directeur van een busmaatschappij. De poort waar de bussen doorheen moesten om ze te parkeren, was alleen net iets te laag. "Als de bussen gestald moesten worden, moesten ze daarom eerst de banden leeg laten lopen. Anders konden ze niet onder de poort door", vertelt Smid.
Nog eerder stond op de plek van Smids huidige woning de praktijk van dokter Teljer. Hij werd landelijk bekend door zijn strijd tegen de cholera. Jutphaas, de wijk en toen het dorp waar de Herenstraat in ligt, was een van de eerste gemeenten in Utrecht die na 1866 cholera-vrij was. "Nieuwegein heeft veel historie", benadrukt Smid, "alleen weten veel mensen dat niet."
Raadslid Marco Diekstra voor de Nicolaaskerk, die ooit in één jaar is gebouwd
Raadslid Marco Diekstra voor de Nicolaaskerk, die ooit in één jaar is gebouwd © RTV Utrecht
Toegegeven: de historie van Nieuwegein is vooral te vinden in de voormalige dorpen Jutphaas en Vreeswijk, die in 1971 samengingen. Daarna kwam er veel nieuwbouw. In de oude delen van Nieuwegein staan echter veel statige panden met glas-in-loodramen, bordjes die verwijzen naar vroegere bewoners als ' L. de Ruijter Jr.' en deurbellen waar je aan moet trekken om ze te laten klinken.

Meisjes van plezier

"Als je aan Nieuwegein denkt, denk je vaak aan een stad die snel gebouwd is, als overloop voor Utrecht. Jutphaas en Vreeswijk hebben echter een hele rijke historie. We hopen dat met de verhalen zichtbaar te maken." Het zijn de woorden van Marco Diekstra, VVD-raadslid in Nieuwegein. De route is een cadeau van de gemeenteraad aan inwoners in het kader van het 50-jarig jubileum.
De route loopt dan ook van Jutphaas naar Vreeswijk. Onderweg kun je bijvoorbeeld op een bordje lezen dat de Nicolaaskerk, een zogenoemde driebeukige kruisbasiliek, in één jaar is gebouwd. Verderop kom je langs het voormalige café De Zwaan, waar 'meisjes van plezier' altijd zaten te wachten op de gasten. "Nu zijn het appartementen", weet Diekstra.
Als je in een oud huis komt wonen, ga je uitzoeken: wat is hier gebeurd?
Eeke van der Veen, inwoner Jutphaas
"We willen de inwoners van Nieuwegein bewust maken van de eigen historie, maar vooral ook mensen van buiten Nieuwegein naar ons trekken", zegt hij. Diekstra voerde tientallen gesprekken met inwoners om de verhalen van het verleden op te tekenen. "Dat is toch veel leuker om te vertellen dan dat een huis een rieten dak heeft of door die en die architect is ontworpen?"
In het huis van Eeke van der Veen woonde ooit de directeur van een wasmiddelenfabriek
In het huis van Eeke van der Veen woonde ooit de directeur van een wasmiddelenfabriek © RTV Utrecht
Die bewoners weten stuk voor stuk veel van de geschiedenis van hun eigen huis. Achter het raam van Jule de Winter, van de tolgaarderswoning, staat zelfs een boekje, opengeslagen op een pagina over de 'Jutphase tol'. "Het zijn oude huizen. Als je hier komt wonen, ga je uitzoeken: hoe zit het, wat is hier gebeurd?", vertelt Eeke van der Veen van de Herenstraat nummer 67.

Historie in de stoep

In zijn deftige huis, omgeven door een ruime, bloemrijke voortuin, woonde ooit de directeur van een Duitse wasmiddelenfabrikant. De fabriek was ertegenover. Of hij soms voelt dat er een directeur heeft gewoond? "Nou, het huis heeft wel uitstraling", zegt hij lachend. Soms probeert hij zich voor te stellen hoe mensen heen en weer liepen tussen het huis en de fabriek.
Allemaal beamen ze: Nieuwegein heeft wel degelijk historie, maar mensen moeten er alleen even op gewezen worden. Eind van de zomer moeten alle bordjes hangen en is de Historische Route compleet. Wist u trouwens dat er nog altijd een koelput van de oude smederij in de stoep van de Herenstraat is te vinden? Kijk eens naar beneden bij nummer 48.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.