Instellingen

Spanning bij bouw middeleeuwse hijskraan: 'Hij is te zwaar'

NIEUWEGEIN/UTRECHT - Gaat het nog lukken: de herbouw van een middeleeuwse hijskraan die altijd dienst deed aan de Oudegracht in Utrecht? Het moet een precieze kopie worden van de stadskraan, waarmee vroeger goederen van de schepen werden gelost. Na jaren van bouwwerk moest vandaag het loodzware geraamte in elkaar gezet worden, maar dat ging nog niet zo makkelijk.
Spanning bij bouw middeleeuwse hijskraan: 'Hij is te zwaar'

Spektakel

Op de scheepswerf in Vreeswijk was het vanochtend een drukte van belang. Een spektakel stond te gebeuren: het geraamte van de in aanbouw zijnde stadskraan zou rechtop gezet worden. "Een mijlpaal", klonk er. "Straks kunnen we eindelijk zien hoe die wordt", aldus Liesbeth Bouwhuis, projectleider van Stichting Stadskraan.
Al jaren zijn vrijwilligers samen met leerlingen van de Ambachtsschool en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bezig met het herbouwen van de middeleeuwse stadskraan. "De meeste mensen weten in het begin nog niets van het timmerwerk af en leren dat hier allemaal", vertelt Steven van de Beek. Hij wil na zijn werk op de werf ook 'de gewone arbeidsmarkt op'.

Handel over water

De stadskraan, een houten werktuig met een flinke giek bovenop, stond vanaf de vijftiende eeuw op het wed bij de Ganzenmarkt in Utrecht. Hij hees goederen die over het water waren vervoerd op de kant. "Vaak was dat jenever", weet Bouwhuis. "De vaten jenever kwamen uit Schiedam en werden in Utrecht gelost."
Ze stelt zich voor hoe dat vroeger ging. "De wegen waren vaak een modderpoel of op een andere manier onbegaanbaar. Alle handel ging dus over water. Eenmaal op de kant moest de handelswaar geworven worden, dan moest er belasting betaald worden en werden de goederen verspreid over de stad. Het moet daar een drukte van jewelste geweest zijn."
De kraan kwam in beweging door mensen die in de raden binnenin liepen. Van de Beek: "Er zitten binnenin twee grote wielen, een soort reuzenraden waar je net als een hamster in kunt lopen. Die zorgen ervoor dat de touwen op en neer getakeld kunnen worden. In de kop zit nog een horizontaal wiel, waardoor de kraan heen en weer kan draaien."

Zwaardere hijskraan nodig

Al dit soort grote onderdelen zijn inmiddels zo goed als klaar, maar nu moet er dus nog een geheel van gemaakt worden. Eén zijkant weegt volgens de bouwers alleen al achttienhonderd kilo. Te zwaar voor de speciaal ingehuurde hijskraan, bleek vanochtend. "Hij is te zwaar, dit is wel even een tegenvaller", klonk het, waarna de bouwers er een tweede kraan bij haalden.
Ook dat werkte alleen niet. Er moest uiteindelijk een nog zwaardere hijskraan komen om het skelet van de stadskraan omhoog te krijgen. Het geraamte staat, dus, en de bouwers kunnen verder. Als alles volgens planning verloopt, staat de middeleeuwse stadskraan volgend jaar op de kade van de Utrechtse Weerdsingel. Vooral de sier, overigens, om de geschiedenis zichtbaar te maken.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.