Utrechters steeds meer last van klimaatstress: 'Gezond om er last van te hebben'

De valwind in Leersum is een verschijniing die vaker voor kan komen.
De valwind in Leersum is een verschijniing die vaker voor kan komen. © Staatsbosbeheer
PROVINCIE UTRECHT - Extreme regenbuien, langdurige droogte of juist die pittige hittegolven: je ziet het steeds vaker om je heen gebeuren en dat is iets waren Utrechters zich bovengemiddeld echt zorgen om maken. Dat blijkt uit een enquête-onderzoek van LocalFocus in samenwerking met Kieskompas. De cijfers staan niet op zich want zo'n zes op de tien Nederlanders maakt zich zorgen om de gevolgen van extreem weer in hun eigen woonomgeving.
Maar hoe concreet zijn die zorgen? En kunnen we er ook psychisch last van krijgen? Het KNMI in De Bilt trok maandag in een nieuw rapport alarmerende conclusies over het veranderende klimaat. Een stijgende zeespiegel, een toename van droge lentes en zomers met meer extreme buien, zoals de valwind in Leersum, vormen de klimaatrisico's voor Nederland. Ook verwacht het instituut problemen door hitte in grote steden, bebouwing houdt namelijk warmte vast, en laagwater in de rivieren.
Eén van de stellingen uit het onderzoek van LocalFocus en Kieskompas:

Klimaatstress

Volgens de onderzoekers van Kieskompas valt de klimaatstress bij Utrechters terug te voeren op het grote aandeel hoger opgeleiden tussen de ondervraagden, "want hoger opgeleiden maken zich over het algemeen meer zorgen", aldus Kieskompas.
Naast klimaatstress zijn eco-angst, ecologische depressie en klimaatpijn allemaal termen die worden gebruikt om de onrust die mensen voelen bij klimaatverandering te vatten. Klimaatpsychologen springen in dat gat, ondanks dat klimaat gerelateerde angst nu nog niet is opgenomen in het handboek voor psychologen, de DSM. Maar helpt een bezoek aan de klimaatpsycholoog?
Een vraag die voor Maarten Hoogslag heel makkelijk te beantwoorden is. Hij is psychosociaal begeleider en ziet steeds meer mensen die echt gebukt gaan onder de gevolgen van de opwarming van de aarde. "Vreemd genoeg is klimaatstress in het buitenland al veel gebruikelijker. Wij beginnen dat nu pas te omarmen, noodgedwongen. Ik volg de discussie over het klimaat al heel lang, en het valt me op dat je nu overal over het klimaat leest en hoort, in krant of op tv, dus het is ook logisch dat het angst oproept", zegt hij. "Dus als je daar van volloopt, is er kans dat je richting depressie of paniek gaat."

Meer zichtbaar

Klimaatverandering, met alle bijbehorende gevolgen, is niet een probleem wat er opeens is. Het sluimert al heel lang en volgens Hoogslag waren alleen de professionals op de hoogte maar nu krijgen mensen er echt psychologisch last van. De erge wateroverlast in Limburg afgelopen zomer is volgens hem een omslagpunt. Een trigger, voor veel mensen die zich al bezig hielden met de klimaatproblematiek. "Alleen de ingewijden wisten ervan en die hadden de lastige taak om aan de man te brengen dat het heel urgent is. Die berichten verschijnen nu veel meer dan vijf á tien jaar geleden. Het is helemaal niet meer ver weg, maar juist dichtbij. Dat is juist wat die confrontatie aan emoties kan verklaren."
Hoogslag verwacht dan ook, dat climate anxiety zoals hij het noemt, binnen niet al te lange tijd is opgenomen in het handboek voor psychologen. "Het komt op de agenda te staan. We hebben het over een potentieel existentieel probleem. De mensen die dat langzamerhand beginnen te beseffen zijn vatbaar voor grote emoties, waarbij sommigen richting depressie of angst kunnen schieten. Het hoeft niet want het is geen voorspelling, maar dat is wel één van de afslagen die mensen soms psychologisch nemen."

Klimaat-angst mag er zijn

Tips om met klimaatstress om te gaan zijn naast wandelen en de buitenlucht opzoeken, vooral realiseren dat je angst er mag zijn zegt Hoogslag. "Het past bij de grootte van de bedreiging. Dus in die zin is het gezond om er last van te hebben."
Het is volgens hem ook zaak dat psychologen een omslag maken in hun denken als ze dit soort patiënten behandelen. "Het vergt van behandelaren een veel grondiger proces om die hele materie ook zelf door te werken wat bij de andere aanduidingen die men heeft veel minder noodzakelijk is", zegt Hoogslag. "Je hoeft niet alle problemen van cliënten zelf gehad te kunnen hebben om ze te helpen. In dit geval kun je niet zeggen van: hoe zie jij dit probleem? Want dan snap je niet helemaal dat het iedereen zijn probleem is."

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.