Uitspraak in groot mestfraudeproces: taakstraffen en tienduizenden euro's boete voor Bunschoters

© RTV Utrecht / Jordi de Jong
BUNSCHOTEN-SPAKENBURG - De 45-jarige directeur van de biogascentrale in Bunschoten krijgt een taakstraf van 240 uur en een boete van 108.000 euro vanwege zijn aandeel in een grootschalige mestfraudezaak. Dat heeft de rechtbank in Amsterdam vandaag bepaald. Zijn 70-jarige oom krijgt een taakstraf van 80 uur en een boete van in totaal 58.000 euro. Een boer uit Eemdijk, die medeverdachte was, wordt vrijgesproken.
Het oplezen van de straffen leidde tot opgetrokken wenkbrauwen van de officier van justitie. Het Openbaar Ministerie had immers na vijf jaar onderzoek een dossier van ruim 15.000 pagina's aangelegd en dus was het OM overtuigd dat de Bunschoters de cel in moesten. Door digestaat op illegale wijze als meststof te verhandelen aan Nederlandse en Duitse landbouwbedrijven zou de 45-jarige directeur Van de Groep negen maanden achter de tralies moeten doen verdwijnen en zijn 70-jarige oom drie maanden. Daar kwam het dus niet van.
Digestaat is de dikke, zwarte smurrie die overblijft bij de productie van biogas. Om het te verwerken kun je het verbranden of composteren, maar de biogascentrale uit Bunschoten had de voorkeur om het te gebruiken "om de bodem op te waarderen". Oftewel: als meststof. Maar om dat te doen, moet de digestaat aan strenge regelgeving voldoen. Daarom zou de biogascentrale een goedkopere oplossing zoeken in de opslag van het spul bij verschillende boerenbedrijven. Nu blijkt dat het in ieder geval in Zeewolde ook tegen de regels in als meststof is uitgereden over het land.

Deksel op de neus

Daarmee krijgt het OM de deksel op de neus in naar eigen zeggen een van de grootste milieufraudezaken ooit. De aanklagers kregen vandaag van de rechter te horen dat ze hun huiswerk niet goed hadden gedaan. Uit het dossier blijkt niet hoe schadelijk de afgevoerde digestaat echt is, en ook niet of het spul in strijd is met Duitse regelgeving.
Dat een deel van de verdachten vandaag toch is bestraft, komt omdat bij een boer uit Zeewolde na een bekentenis bewezen is dat hij digestaat ontving en over zijn land had uitgereden. Dat is in strijd met de Nederlandse Meststoffenwet. Hetzelfde zou zijn gebeurd bij boerenbedrijven uit Eemdijk en Putten, volgens de rechter is daar geen bewijs voor. Zij worden dan ook vrijgesproken.

'Onvoorwaardelijke gevangenisstraf zou passend zijn'

Volgens de rechter staat wel vast dat het vervoer van de digestaat gebeurde zonder de benodigde handelsdocumenten en met valse begeleidingsbrieven. "De rechtbank neemt u dat kwalijk", aldus de rechter tegenover Van de Groep. Ook is digestaat tegen de regels in opgeslagen in grensplaatsen Reuver en Posterholt door een mestverwerker uit Limburg.
Hoewel volgens de rechtbank een onvoorwaardelijke gevangenisstraf passend zou zijn, heeft de gezinssituatie van Ariean van de Groep en de lange duur van de zaak ervoor gezorgd dat het bij de maximale taakstraf en een boete blijft. Omdat hij met de opslag van de digestaat geld bespaarde, moet hij ook bijna 60.000 euro terugbetalen.

'Limburgse mestverwerker was spil in geheel'

Een Limburgse mestverwerker was volgens de rechtbank 'de spil' in het geheel. Hij faciliteerde het vervoer en de opslag van de digestaat. Daarom krijgt hij een voorwaardelijke gevangenisstraf van drie maanden, 240 uur taakstraf en een totale boete van 223.000 euro. Ook moet hij ruim zes ton terugbetalen; geld dat hij verdiende met de digestaathandel.
De boer uit Zeewolde krijgt een taakstraf van 60 uur. Hij zou uit 104 vrachten een voordeel van dik 36.000 euro hebben behaald. Vanwege de financiële gevolgen die dat voor de boer zou hebben en zijn meewerkende houding tijdens het proces, halveert de rechtbank dat bedrag. RTV Utrecht heeft het Openbaar Ministerie om een reactie gevraagd, maar wil zich eerst over de vonnissen buigen voordat het wil reageren.

Raad van State

"Voor wat er allemaal geëist is en wat we allemaal meegemaakt hebben, is deze uitspraak nog steeds heel vervelend", stelt Ariean van de Groep in een eerste reactie. "Ik ben het nog steeds niet eens met de straf, maar 100 procent gelijk krijg je nooit. Ik hoef in ieder geval geen negen maanden te zitten. En dat er geen sprake is van een criminele organisatie, dat haalt de angel er wel uit. "Ik hoop gewoon dat we het nu af kunnen sluiten en door kunnen gaan met het produceren van groen gas", sluit hij af.
Bestuursvoorzitter Joost de Jongh sluit zich daarbij aan. "Wat er toen gebeurd is, speelde in 2016. Dat gaat allang niet meer zo. De procedures zijn nadien geheel aangepast", stelt hij. "Dit is een bedrijf dat een belangrijke rol speelt in de energietransitie en waar 67 gezinnen hun inkomen verdienen. Moet dat dicht omdat er eerder verdenkingen waren op basis waarvan de provincie het besluit heeft genomen de vergunning van het bedrijf in te trekken?"
De Raad van State doet binnen enkele weken ook nog uitspraak in een zaak tussen de provincie Utrecht en de biogascentrale, nadat de provincie de vergunningen van het bedrijf introk. Daar maakte de biogascentrale bezwaar tegen, waardoor het bedrijf in ieder geval open mag blijven tot de Raad van State uitspraak heeft gedaan.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.