Geestelijk verzorger luistert, praat én rapt ziekenhuis de Kerst door

AMERSFOORT - Het is vaak rennen en vliegen voor de medewerkers van het Meander Medisch Centrum in Amersfoort. Zeker in coronatijd is tijd een schaars goed. Voor wie in alle hectiek juist even stil wil staan, kan terecht bij Tim Driessen. Als geestelijk verzorger is het zijn taak om zijn collega's en patiënten mentaal te ondersteunen, helemaal nu sommigen Kerst in het ziekenhuis moeten doorbrengen.
"Je kamer wordt steeds mooier", zegt Driessen als hij binnenstapt bij Mariëlla Groothedde. Door de zeldzame vorm van leukemie en de bijbehorende chemotherapie is haar weerstand extreem laag. Bloemen mag ze veiligheidshalve niet ontvangen. Kaarten hangen er des te meer. Knuffels omringd door lampjes lachen haar toe en in de hoek staat een versierde kunstkerstboom.
Het maakt niet meer uit of je een mooie auto hebt. Je wil gewoon leven.
Mariëlla Groothedde, patiënt
"Als je hier langer mag blijven logeren, dan moet je er wat van maken", reageert Groothedde. Ze vergelijkt het Meander grappend met een hotel en benoemt keer op keer hoeveel steun ze ervaart van haar achterban. Als ze echter in medische termen vertelt over de hoofdpijn die ze krijgt door de chemo die in haar hoofd wordt gespoten, concluderen Groothedde en Driessen dat ze in een rollercoaster is beland.

Back to basic

Al gauw gaat het gesprek over hoe je leven verandert als je ernstig ziek wordt. "Je gaat back to basic", aldus Groothedde. "Wat betekent dat voor jou?", moedigt Driessen haar aan door te vertellen. Ze legt uit: "Het maakt niet meer uit of je een mooie auto hebt, een groot huis of hoe je eruit ziet. Je wil gewoon leven. Daar ga je voor."
Geestelijk verzorger Tim Driessen op bezoek bij Mariëlla Groothedde
Geestelijk verzorger Tim Driessen op bezoek bij Mariëlla Groothedde © RTV Utrecht
En zo trekt geestelijk verzorger Tim Driessen van patiënt naar patiënt om met ze te praten over alles wat hen bezighoudt. Van het weer of 'die leuke verpleger' tot grote levensvragen. Driessen: "Als je ziek wordt, word je opeens geconfronteerd met de kwetsbaarheid en de eindigheid van het leven. Dat roept allerlei vragen op, waar geen pasklare antwoorden op zijn."
Je leven staat als patiënt vaak op z'n kop
Tim Driessen, geestelijk verzorger
Hij somt op: "Waarom overkomt mij dit? Waar vind ik de kracht om dit vol te houden? Heeft het wel zin dat ik dit allemaal doorsta, dat ik zo aan het lijden ben, terwijl ik niet weet of er een goede afloop is? Moet ik altijd positief blijven?" Driessen vindt het belangrijk om ruimte te maken voor reflectie. "Je leven staat als patiënt vaak op z'n kop."

Tijd als instrument

Tijd is zijn voornaamste instrument. "Als geestelijk verzorger heb ik de luxe dat ik tijd heb. Dat is hier een schaars goed. Als je in het ziekenhuis ligt, krijg je veel mensen aan je bed. Je moet de hele dag dingen doen: onderzoeken ondergaan, wassen eten. Als ik binnenkom, dan hoef ik niets van iemand. Ik ben er gewoon."
Hij vervolgt zijn pad naar Jeanet Koolwijk, een oudere dame, van wie nog niet precies bekend is wat ze heeft. Ze zit in een rolstoel met op een plank voor haar het middageten en een adventskrans. Op haar bed liggen cassettebandjes met titels als 'De Genezende Waterval' en in haar hand houdt ze een soort microfoon, die ze steeds richt naar degene die ze wil verstaan.
"Komt het uit dat ik even langskom tijdens de lunch?", vraagt Driessen vanuit de deuropening. Koolwijk antwoordt in rustige, ietwat hortende zinnen dat hij welkom is. Ze heeft de laatste tijd veel aan energie in moeten leveren, geeft ze aan, en heeft moeite met praten. "Tenzij het gaat over mooie herinneringen."
Jeanet Koolwijk vertelt graag over haar vroegere werk als wijkverpleegster
Jeanet Koolwijk vertelt graag over haar vroegere werk als wijkverpleegster © RTV Utrecht

Herinneringen ophalen

Al gauw vertelt ze ronduit en met zichtbaar minder moeite dan een paar minuten geleden over haar vroegere werk als wijkverpleegkundige. "Als je die infusen van tegenwoordig ziet... Wij moesten steeds met een knijpje de druppeltjes tellen. Hier gaat het per computer."
"Het is allemaal anders", vervolgt ze, terwijl Driessen vragen stelt als: herkent u het 'druk druk druk' van de verpleegkundigen? "Nee, het was gemoedelijker", besluit Koolwijk. "Wij schreven in een schriftje op: geen bijzonderheden, goed geslapen. Dat was dan de hele nacht, klaar. Tegenwoordig komen baby's met een computertje in hun hand op de wereld."
Ze wijst naar een foto op een prikbord aan de muur: een zwart-witplaat van vroegere zusters met schorten voor en mutsjes op. Gekregen van een "alleraardige broeder", van wie er volgens Koolwijk overigens weinig in het ziekenhuis rondlopen. Er zijn haast geen makkelijke verplegers, valt haar op. De foto is van een generatie voor haar, weet ze, maar brengt volop herinneringen naar boven.
Soms lijkt het in het ziekenhuis alsof je alleen maar patiënt bent, maar het is minstens zo belangrijk om aandacht te hebben voor wie je bent
Tim Driessen, geestelijk verzorger
Koolwijk geniet van de gesprekken met Driessen. "Hij gaat serieus in op zaken waar ik op een moment mee zit. Hij is ook bereid om met me te bidden om kracht en sterkte." Driessen: "Soms lijkt het in het ziekenhuis alsof je alleen maar patiënt bent, maar het is minstens zo belangrijk om aandacht te hebben voor wie je bent."
Groothedde en Koolwijk verblijven tijdens Kerstmis beiden in het ziekenhuis of "het huis", zoals Driessen het Meander liefkozend noemt. Normaal gesproken organiseert hij met zijn collega's van de geestelijke verzorging een kerstconcert en zingen zorgmedewerkers patiënten wakker met kerstliedjes. Door corona is dat dit jaar opnieuw geen optie.

Rappend door ziekenhuis

Toch doet hij er alles aan het kerstgevoel binnen te halen - met een opgenomen kerstconcert, een digitaal kerstkoor en met als kers op de taart een humoristische kerstclip, waarin je een andere kant van Driessen - die ook muzikant is - leert kennen. Gehuld in een hoodie met gouden ketting om zijn nek loopt hij als MC Meander al rappend door het ziekenhuis. Collega's van zo'n beetje alle afdelingen 'rocken' mee.
"Alles is anders, maar het enige wat niet anders is, is dat het ook dit jaar weer gewoon Kerst is", zegt hij erover. "En het is vreemd om rond de kerst alleen in het ziekenhuis te liggen, zeker in de tijd dat je amper bezoek mag ontvangen. Op deze manier kunnen mensen toch een beetje kerst ervaren."
In zijn ronde door het ziekenhuis maakt Driessen ook altijd een stop bij zijn eigen collega's op de afdelingen, soms willekeurig bij het koffiezetapparaat of bij een doorsnee overlegmoment, soms gepland na bijvoorbeeld een heftige gebeurtenis. Hij luistert en stelt vragen om gedachten te kunnen ordenen.
Mensen die in de gezondheidszorg werken zijn gewend om voor anderen te zorgen en zullen niet zo snel aan iemands jasje trekken
Samira Yürümez, verpleegkundige
"Met name in de eerste coronagolf, was iedereen overdonderd en vroeg zich af: wat overkomt ons en waar gaat dit naartoe?", vertelt Driessen. "Overal gonsden de woorden 'code zwart', terwijl niemand wist wat dat precies zou betekenen voor het werk. Tegelijkertijd moet je zorgen voor mensen die erg ziek en benauwd zijn."

Veel overlijdens in coronatijd

In het ziekenhuis overlijden gewoonlijk al patiënten, maar in coronatijd beduidend meer. Een last, die verpleegkundigen als Samira Yürümez moeten dragen. Nabespreken met iemand als Driessen is dan prettig, aldus Yürümez. "Soms is het fijn om even stil te staan bij wat er eigenlijk is gebeurd en wat je voelde. Het kan een bevestiging zijn om te weten: ik heb het goed gedaan."
"Mensen die in de gezondheidszorg werken zijn gewend om voor anderen te zorgen en zullen niet zo snel aan iemands jasje trekken, zo van: ik heb hulp nodig. We willen vaak wel op een professionele manier terugkijken op de doorlopen stappen", vervolgt ze. Een collega-verpleegkundige vult aan: "Tim stelt ook mooie, verdiepende vragen, waardoor je net wat anders naar een situatie kijkt."
Mariëlla Groothedde verblijft de Kerst in het ziekenhuis: 'Hier ben ik veilig'
Mariëlla Groothedde verblijft de Kerst in het ziekenhuis: 'Hier ben ik veilig' © RTV Utrecht
Driessen zelf hoopt zijn collega's en de patiënten houvast te geven om vol te houden. Ook tijdens Kerst, hoewel Groothedde en Koolwijk die dagen wel zeggen door te komen. Koolwijk, denkend aan vroeger, toen ze altijd expres met Kerst ging werken om als wijkverpleegkundige de patiënten "een stukje vreugde te brengen". Ze vindt het stiekem wel bijzonder om nu aan de andere kant te staan.

Vogels kijken vanuit bed

Groothedde viert de dagen in het ziekenhuis met een gerust gevoel. "Het boeit me niet. Ik wil daar zijn waar ik veilig ben, en als dat hier is, dan is dat hier." Terwijl anderen zich druk maken over het aantal gasten dat ze mogen ontvangen, zegt Groothedde met schertsende toon: "Oh ja, ik kan niet naar de kapper, want het is lockdown. Tja, dat gevoel gaat compleet aan mij voorbij."
Ze let tegenwoordig op hele andere dingen. "Ik probeer kracht te putten uit kleine dingetjes. Om vijf uur, bijvoorbeeld, dan kijk ik altijd naar de vogels buiten, hoe ze voor mij dansen." Het zijn woorden die ook Driessen inspireren. "Ik vind het heel mooi dat ze oog heeft voor detail. Blijkbaar is dat iets wat betekenis heeft en misschien houvast geeft om vol te houden."

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.