Terugblik: slachtoffer of dader? De zaak rond Gert S. en de reeks brandstichtingen

WERKHOVEN/'T GOY - Probeerde boer Gert S. uit 't Goy met een aantal brandstichtingen te verhullen dat hij geld verduisterde? Of is hij het slachtoffer van mensen die hem of zijn bedrijf kwaad willen doen? Het Openbaar Ministerie meent het eerste en eiste onlangs acht jaar cel tegen hem, maar de rechter moet nog oordelen over de kwestie. Een terugblik op een opmerkelijke zaak die de Kromme Rijnstreek lange tijd in zijn greep hield.
Veel mensen die Gert S. kenden wilden het aanvankelijk niet geloven. Ook de beveiligers die hij zelf had ingeschakeld staan versteld. Na een serie brandstichtingen in Cothen en Werkhoven werd het ogenschijnlijke doelwit van de acties zelf aangehouden. Intussen was hij door de branden voor 2 miljoen euro aan landbouwmachines, tientallen koeien en zijn trouwe waakhond Shadow verloren. Zelf liep hij brandwonden op bij een poging om het vuur te bestrijden.
Rechtbankverslaggever Riks Ozinga blikt terug op de rechtszaak van Gert S.

Verbindende schakel

Toch is het Openbaar Ministerie ervan overtuigd dat Gert S. zelf betrokken was bij in totaal zeven branden die in 2018 en 2019 uitbraken. Wat vaststaat is dat S. steeds in de buurt was en hij is ook de verbindende schakel als je samenhang probeert te vinden tussen de diverse brandstichtingen.
Op 16 juli 2018 brak brand uit bij een huis in Cothen, dat Gert S. wilde kopen voor de Poolse medewerkers van zijn bedrijf Natures Best BV. Drie maanden later werd zijn eigen boerderij in een paar dagen tijd twee keer door brand getroffen. S. beweerde onder meer dat mensen die het niet accepteerden dat hij homoseksueel was het op hem gemunt hadden. Er kwamen camera's op zijn erf, maar de mysterieuze brandstichtingen stopten niet.
Bij een van de branden kwamen vijftig koeien om.
Bij een van de branden kwamen vijftig koeien om. © Koen Laureij
Nog geen maand later was opnieuw twee keer in een week raak. En toen in december ook in het woonhuis op het erf in Werkhoven brand uitbrak sprak de toenmalige advocaat van S. dat het nu eens tijd werd dat er iemand werd aangehouden. Dezelfde dag nog nam de politie een verrassend besluit. Gert S. ging zelf voor enkele dagen achter de tralies. Na zijn vrijlating bleef het een paar maanden stil, tot op 6 juni 2019 brand uitbrak in zijn nieuwe huis in 't Goy, waar hij na zijn scheiding was gaan wonen. Hij had inmiddels faillissement aangevraagd voor al zijn bedrijven.

Bedrijf gebouwd op drijfzand

Het Openbaar Ministerie denkt dat Gert S. door de branden heeft willen verhullen dat hij als ondernemer in de problemen was geraakt en met schulden heeft geschoven op een manier die niet door de beugel kan. Daarom wordt hij vervolgd voor drie brandstichtingen, verduistering, oplichting en witwassen. Hij zou voor meer dan een miljoen euro van aandeelhouders hebben uitgegeven aan zaken waar dat geld niet voor was bedoeld.
De officier van justitie omschreef de onderneming als "een bedrijf gebouwd op drijfzand, dat nog nooit uit de rode cijfers is geweest". S. kocht ondanks zijn beroerde situatie voor 1,4 miljoen euro een boerderij. Daarvoor trok hij 4 ton uit een van zijn bv's. Zijn investeerders vertelde hij dat hij dat geld nodig had voor hooi en stro voor zijn veevoederhandel. Zijn belangrijkste investeerder leverde hem nog eens 5 ton, die hij zei te besteden aan goedkoop hooi. Die investeerder heeft aangifte gedaan van oplichting.

Tunnelvisie

Advocaat Tim Vis waarschuwde de rechtbank tijdens het proces voor tunnelvisie. Een verdachte kan pas worden veroordeeld als onomstotelijk vast komt te staan dat niemand anders voor de strafbare feiten verantwoordelijk kan worden gehouden. Dat Gert S. steeds in de buurt was als ergens brand uitbrak, en dat hij volgens het OM ook een motief had, is volgens de verdediging nog geen bewijs.
Het huis in Werkhoven na de brand en de arrestatie van Gert S.
Het huis in Werkhoven na de brand en de arrestatie van Gert S. © RTV Utrecht
Advocaat Vis had graag gezien dat een aantal andere opties verder was onderzocht. Gert S. had een zakelijk conflict met iemand die een verleden zou hebben met brandstichting, en hij zou door mensen zijn bedreigd om zijn seksuele geaardheid. Een Poolse voorman die indertijd voor S. werkte zou het bovendien aan de stok hebben gekregen met criminelen. Daarnaast worden kennelijk niet alle branden hem ten laste gelegd. Kan het dan niet zo zijn dat de branden zijn aangestoken door kwaadwillende derden?

Vrijspraak

Ook wat de financiële verdenkingen betreft pleit Vis voor vrijspraak. Als investeerders S. de vrije hand gaven en keer op keer de jaarrekeningen van zijn bv's goedkeurden, stond S. dan als bestuurder van de onderneming niet in zijn recht om het geld te beheren zoals hij dat wilde? Goed, misschien had hij het onhandig aangepakt. Maar strafbaar?
Als Gert S. schuldig wordt bevonden kan hij behalve een lange gevangenisstraf waarschijnlijk ook een forse financiële claim tegemoet zien. De rechtbank in Utrecht neemt langer dan de gebruikelijke twee weken om tot een vonnis te komen. De uitspraak is daarom pas op 19 januari gepland. Het zal niet eenvoudig zijn om tot een oordeel te komen: een deel van de bedrijfsadministratie is bij een van de branden in vlammen opgegaan.