Vrijwilligers enthousiast over terugkeer van de otter in de provincie

© Randy van Domselaar
PROVINCIE UTRECHT - Tot oudejaarsdag was het het jaar van de otter. Het beest was lang uitgestorven in Nederland, maar is bezig aan een comeback. In 2002 werd het beestje uitgezet in de Weerribben bij Ossenzijl. Sindsdien maakt het dier een gestage opmars in het land. Volgens enthousiaste natuurvrijwilligers heeft de otter zich inmiddels definitief gevestigd in onze provincie.
Op zoek naar de otter gaan we op pad met Rob Idema van de Natuurvereniging de Groene Venen en Gerard van Zuijlen van de Natuurgroep Kockengen. We stappen in een roeibootje en varen door de Zuidelijke Rietlanden van Kockengen. Dat we het aaibare dier te zien krijgen is uitgesloten, het is een schuchter beest dat zich niet graag laat zien, en vooral 's nachts actief is.
Op zoek naar de otter in de Zuidelijke Rietlanden van Kockengen.
Op zoek naar de otter in de Zuidelijke Rietlanden van Kockengen. © RTV Utrecht / Marc van Rossum du Chattel
Om hem te lokaliseren zijn we vooral op zoek naar spraints, de poep van de otter. Die legt hij neer om zijn territorium af te bakenen. Rob: "In de Kamerikse Nessen worden inmiddels wekelijks sporen van de otter gevonden. Een beetje dieper de provincie in, is het lastig." Toch zijn er al sporen gevonden bij de Vecht en is het dier volgens Rob op de camera vastgelegd bij Amelisweerd.

In de koplamp

Gerard heeft de otter anderhalf jaar geleden wel in levenden lijve ontmoet, in Kockengen, het dorp waar hij woont. "Ik was 's ochtends om vier uur op pad, op de fiets. Ik ging vogels ringen. In het schijnsel van de koplamp van mijn fiets zag ik twee beesten lopen, ik zag ze hobbelen. Ik wist dat het niet anders kon zijn dan dat het otters waren. Het was maar tien seconden, maar ze hobbelden zo het water in."
De camera's leveren het definitieve bewijs dat de Otter zich in Kockengen heeft gevestigd.
De camera's leveren het definitieve bewijs dat de Otter zich in Kockengen heeft gevestigd. © RTV Utrecht / Marc van Rossum du Chattel
Na zestig jaar afwezigheid is de otter dus definitief terug in Kockengen. Otters hebben een groot gebied als territorium en ze leven in principe alleen. Dat Gerard er twee zag, wil dus zeggen dat het een vrouwtje met haar jong was. Zo'n territorium kan kilometers groot zijn, het beest heeft veel leefruimte nodig.
Om een definitief bewijs te krijgen heeft de natuurgroep een tweetal bewegingscamera's opgehangen. Die camera's hebben al massa's dieren vastgelegd. Gerard: "We hadden laatst een ree. En heel bijzonder, ook al een vos. En we hebben zelfs een vogel waargenomen die nog nooit eerder in Kockengen was waargenomen: een juveniel Kwak." En verder staan er bunzingen en haviken op beeld. Heel leuk natuurlijk maar een otter is er nog niet gespot. "Nog niet, maar ik heb er vertrouwen in dat dat gaat lukken. We moeten geduld hebben."
Bunzingen, haviken en een juveniel Kwak; de bewegingscamera ziet alles.
Bunzingen, haviken en een juveniel Kwak; de bewegingscamera ziet alles. © RTV Utrecht / Marc van Rossum du Chattel

Waterkwaliteit

Dat de otter zich thuis voelt in het gebied rond Kockengen is goed nieuws over de natuur. Rob: "Het is het topje van de voedselpiramide. Als de otter zich hier kan vestigen en kan blijven, dan betekent dat dat er voldoende grote vissen zijn om te vangen. En als er genoeg grote vis is, dan is er ook weer genoeg kleine vis, die door die grote vissen gegeten wordt. En dat betekent dan weer dat er genoeg kleine waterdiertjes zijn, die gegeten worden door de kleine vissen. En dus kan je zeggen dat de waterkwaliteit goed is."
De grootste vijand van de otter is de auto. Nog steeds komen er regelmatig otters om het leven als ze een drukke weg proberen over te steken. Gerard: "In Nederland zijn er op dit moment zo'n 450 otters. Maar een vijfde daarvan wordt elk jaar doodgereden." Om dit soort drama's te voorkomen investeren natuurverengingen, waterschappen en de provincie veel tijd en geld in simpele oplossingen.
We pakken de auto en rijden naar de Veldwetering bij Portengen. Daar is een otterpassage aangelegd onder een weg door. Die passage begint al in het weiland van een boer. Hoewel de otter een prima zwemmer is, beweegt hij zich graag over land voort. En dus ligt er een plank bij de sloot waar hij overheen kan. Een houten hekje moet ervoor zorgen dat de koeien van de boer niet ook die kant op gaan.
De otterpassage leidt onder de weg door.
De otterpassage leidt onder de weg door. © RTV Utrecht / Marc van Rossum du Chattel
Vervolgens komt de otter aan bij een dijkje waarop een weg voor auto's loopt. Een hekwerk van gaas verspert de otter de weg. Maar ook sportvissers vinden dat gaas lastig. Volgens Rob is het daarom kapot geknipt, zodat de hengelaars bij het water kunnen komen.
Maar terug naar de otter, die de weg als barrière heeft. Onder de weg door loopt een vaart. Langs de betonnen rand waarop de brug rust is een plank aangebracht. De otter kan zo veilig naar de andere kant van de weg, droog en zonder risico overreden te worden.
Het hekwerk is niet alleen voor otters, maar ook voor vissers moeilijk om overheen te komen.
Het hekwerk is niet alleen voor otters, maar ook voor vissers moeilijk om overheen te komen. © RTV Utrecht / Marc van Rossum du Chattel
En nu is het dus wachten op een beeld van de camera van de natuurgroep, dan pas zijn deze vrijwilligers echt tevreden. Met de plaatjes erbij is er geen enkele twijfel meer mogelijk, de otter voelt zich thuis in de provincie Utrecht.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.