Veiligheidsexpert over doodsbedreiging Utrechtse arts: 'We staan meer tegenover elkaar en de lontjes zijn korter'

© RTV Utrecht
UTRECHT - Nadat hij vanmorgen had getweet dat iemand plannen had om hem te laten vermoorden, ontplofte zijn telefoon zowat. De steunbetuigingen stroomden binnen bij de Utrechtse huisarts in opleiding Bernard Leenstra. Een expert op het gebied van veiligheidskunde ziet het aantal bedreigingen toenemen en pleit voor nieuwe digitale normen. "Het is heel goed dat de politie optreedt, maar we zullen het ook met elkaar moeten doen en online etiquette moeten ontwikkelen."
De Utrechtse huisarts in opleiding Bernard Leenstra maakte de aanhouding van de verdachte vanmorgen bewust publiekelijk bekend. "Op een gegeven moment is de maat vol." Een 21-jarige man uit Hoeksche Waard zou online duizend euro hebben geboden aan degene die "dokter Benard zou omleggen".
De Utrechtse arts is een van de mensen achter prullenbakvaccin.nl, dat voorkomt dat vaccins worden weggegooid. "Ik geef vaker uitleg over de coronamaatregelen of vaccins, maar dit initiatief werkt voor sommige mensen als een rode lap op een stier", reageert Leenstra. "Ik krijg wel vaker bedreigingen, maar zo concreet, met het bieden van geld, heb ik nog niet eerder meegemaakt."
Leenstra vermoedt dat de bedreiging grotendeels bluf was. "Maar we moeten dit niet normaliseren of negeren. Sommige collega's van me hebben wel al te maken gehad met geweld. Daarom heb ik het ook publiekelijk bekendgemaakt. We moeten hier iets tegen doen. Het begint met een aangifte, dat is mooi, maar we moeten er ook samen wat mee gaan doen. Ik ben geen gedragswetenschapper, maar ik heb het idee dat het verhardt. Politici en artsen worden steeds vaker bedreigd."

Niet stoppen

Leenstra noemt de steun die hij heeft gekregen na het plaatsen van zijn tweet hartverwarmend. Aan stoppen denkt hij zeker niet. "Mijn vak is uitleg geven over medische zaken. Niet alleen in de spreekkamer, maar ook daarbuiten. Juist ook om tegengeluid te geven aan desinformatie. Dat vind ik belangrijk. Als ik dat niet meer zou doen, geef je de bedreigers wat ze willen."
Utrechtse huisarts in opleiding met dood bedreigd

Meer persoonlijke bedreigingen

Marnix Eysink Smeets, lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid aan de Hogeschool Inholland, ziet het aantal persoonlijke bedreigingen eigenlijk al toenemen sinds de opkomst van sociale media. "De coronacrisis heeft dit verder aangewakkerd. In eerste instantie waren mensen angstig en onzeker door het virus, maar later kwam daar ook de frustratie en woede bij over de aanpak. We zijn meer tegenover elkaar komen te staan en de lontjes zijn korter. Bestuurders, journalisten en mensen die zich bezighouden met de aanpak van de pandemie of een standpunt innemen, zoals deze arts, krijgen nu in toenemende mate te maken met bedreigingen."
Stevige teksten of heftige verwensingen werden voorheen bijvoorbeeld besproken in de beslotenheid van een kantine, kleedkamer of kroeg. Nu gaat dat steeds vaker online via sociale media en dit wordt versterkt door algoritmes, desinformatie en voeding van gelijkgestemden, stelt Eysink Smeets. "Deels is het dus oud gedrag, dat je vroeger in de beslotenheid zag, maar nu opeens op straat ligt door sociale media."

Online etiquette

Eysink Smeets: "Het is makkelijk om boos achter je laptop wat de wereld in te slingeren. Als mensen hierop aangesproken worden, zeggen ze meestal dat ze het zo helemaal niet hebben bedoeld. Het gaat vaak om heel onhandig gedrag, maar het vervelende is dat er ook mensen tussen zitten die het wel serieus menen en voor wie het geen grootspraak is. Het is lastig om dit uit elkaar te houden. Het is heel goed dat de politie optreedt, maar we zullen het ook met elkaar moeten doen en nieuwe online etiquette moeten ontwikkelen door in gesprek te gaan, normen te stellen en iemand duidelijk te maken dat dit echt niet kan op internet."