Overvechters zitten niet te wachten op komst kunstwerk Zeelandschap in 'hun' park

© RTV Utrecht / Iris Tasseron
UTRECHT - De verplaatsing van het kunstwerk Zeelandschap naar het Park de Watertoren in Utrecht Overvecht roept weerstand op bij bewoners. Ze vinden hun park in Overvecht niet geschikt voor het uit vier delen bestaande kunstwerk dat nu nog op het Smakkelaarsveld in Utrecht staat.
De Golf, onderdeel van het kunstwerk Zeelandschap op het Smakkelaarsveld
De Golf, onderdeel van het kunstwerk Zeelandschap op het Smakkelaarsveld © RTV Utrecht
De vrijwilligers van de beheergroep van Park de Watertoren zijn trots op hun park. Hans Pieters en Susana Casas Valle zitten in de beheergroep van Park de Watertoren en zijn veel in het park te vinden. Pieters heeft zich jaren geleden nog hard gemaakt voor de komst van een fontein in het water bij de Watertoren.
De twee vrijwilligers laten het beeld Pegasus zien van kunstenaar Fons Bemelmans dat sinds 1975 voor de watertoren in het water staat voor de fontein. Als de plannen van de gemeente doorgaan, komt daar dus nog een ander kunstwerk vlakbij te staan. Pieters en Casas Valle begrijpen het niet. Vooral het deel dat de golf heet en zo'n 6 meter hoog is past niet in hun park vinden ze. Casas Valle: "Dat is zo'n kolossaal ding dat in alle zichtlijnen staat. Het trekt ook de aandacht weg van de watertoren dat een rijksmonument is."
Rijksmonument de Watertoren in Overvecht
Rijksmonument de Watertoren in Overvecht © RTV Utrecht / Iris Tasseron
Het park is groot. Aan de rand staat de watertoren en een speeltuin. Midden in het park ligt een enorm grasveld met daarop voetbaldoeltjes. De vrijwilligers vertellen dat het met mooi weer heerlijk druk is. "Dan voetballen ze hier allemaal en zijn er heel veel mensen die gebruik maken van deze ruimte." Dat drie van de vier delen van het kunstwerk Zeelandschap naar Overvecht komen vinden ze niet bij het karakter van het park passen.

Kunstwerk

Zeelandschap heet het kunstwerk, of ook wel de Elementen. Het is gemaakt door kunstenaar David van de Kop en is in 1987 op het Smakkelaarsveld geplaatst. De kunstenaar heeft het speciaal ontworpen voor deze plek in de binnenstad van Utrecht, vlakbij het station. Vanuit de trein kun je het grootste blauwe deel zien staan dat ook wel de golf wordt genoemd. Daarnaast heb je de slinger en de schelp. In de kademuur van de Leidsche Rijn zit nog een deel van het kunstwerk.
Joost Bergman, conservator bij museum Beelden aan Zee in Scheveningen, ziet de golf met regelmaat vanuit de trein. "Ik vind de vier delen bij elkaar passen. Het hangt en leunt en zijn typische stukken van een totaalkunstwerk waarvan de delen bij elkaar horen."
De Slinger, onderdeel van het kunstwerk Zeelandschap op het Smakkelaarsveld
De Slinger, onderdeel van het kunstwerk Zeelandschap op het Smakkelaarsveld © RTV Utrecht
De Utrechtse kunstenaar Ruud Kuijer,bekend van de grote kunstwerken langs het Amsterdam-Rijnkanaal, heeft nog les gehad van David van de Kop. Hij kent het kunstwerk goed. "Ik was student bij David van de Kop en hij heeft ons toen meegenomen naar het Smakkelaarsveld dat in aanbouw was. Hij zei toen tegen ons: ik wil een gelukkige plek maken, een mooie plek met kleurrijke dingen in dat landschap waar mensen dan kunnen verblijven."
Maar dan is het de vraag of je een kunstwerk wel kunt verplaatsen als het speciaal voor een bepaalde plek is gemaakt. Kuijer: "Als dat park groot is waar dat goed gaat samen met de andere functies dan ben ik daar voor. Ik had liever gezien dat men het hier op een goeie manier had ingepast, want het is voor deze plek bedacht."
Intussen loopt hij naar de schelp die midden in de bouwput staat en raakt het aan. "Ik vind het leuk om hier nog even op te wijzen. Ik weet dat Van de Kop hier zelf omheen liep met een stok waarmee hij die witte blokken identiteit probeerde te geven. Sommige blokken van de schelp zijn helemaal wit en andere zijn gedeukt. Dat is een expressieve mogelijkheid van de flexibele klei waar het van is gemaakt."

Woningbouw

Op het Smakkelaarsveld komen woningen en een parkje, maar volgens de gemeente past het kunstwerk van David van de Kop daar niet meer. In eerdere bouwplannen voor het Smakkelaarsveld kon het Zeelandschap wel blijven. De grote bibliotheek zou daar toen komen, maar dat plan ging niet door en nu komen er dus woningen en kan het kunstwerk niet blijven. Dat vindt Kuijer jammer. "Ik vind dit soort ambachtelijk gemaakte grote dingen midden in een compleet verstedelijkte omgeving super. Dat is een heel ander accent."
Bergman van museum Beelden aan Zee vindt het ook jammer dat het uit de binnenstad verdwijnt. "Ik zou er nooit voor zijn om het kunstwerk uit elkaar te halen. Ik snap ook niet dat je dat niet kan invoegen in het park op het Smakkelaarsveld. Daar is het juist speciaal voor gemaakt."

Besluit is genomen

Toch verdwijnt het kunstwerk uit de binnenstad. Drie delen, zoals de slinger, de golf en de schelp kunnen verplaatst worden. Het vierde deel dat in de kademuur zit van de Leidsche Rijn wordt verwijderd. De erfgename van David van de Kop is al akkoord met de verplaatsing en ook met de sloop van het vierde deel in de kademuur.
Kunstwerk Zeelandschap gaat naar Park de Watertoren in Overvecht
GroenLinks bij monde van Pepijn Zwanenberg begrijpt niet dat het Zeelandschap niet intact blijft zoals het is. Hij vindt dat alle vier de delen naar Overvecht moeten. Hij heeft hier onlangs vragen over gesteld aan verantwoordelijk wethouder Eelco Eerenberg. Kunstenaar Kuijer is het met Zwanenberg eens. "Ik vind wel dat het vierde deel mee moet verhuizen, dat is ook niet zo moeilijk, je kan het loszagen."
Intussen zitten de vrijwilligers van de beheergroep Park de Watertoren met het kunstwerk in hun maag. Meedenken over waar het dan moet komen in het park vinden ze lastig en willen ze niet. Vrijwilliger Casas Valle "Ik wil dat er volwaardige inspraak is. Nu is al besloten dat het in ons park komt en we mogen kiezen uit voorstel A of B. Het is ons park, wij houden van dit park en dan moet onze mening ook vooraf meegenomen worden."
De wethouder blijft bij het besluit. In een schriftelijke reactie zegt hij: "In Park de Watertoren is deze kunst een mooie aanvulling op de groene omgeving bij het water zoals de kunstenaar ooit bedoeld heeft. Het komt weer echt goed tot z'n recht. De gemeente gaat Park de Watertoren opnieuw inrichten. We maken het gebied open en aantrekkelijker. Er komen onder meer wandelpaden en in het park is plaats voor kunst. Door het Zeelandschap een plek te geven in Park de Watertoren is er sprake van een win-win-situatie."
De vrijwilligers hebben bezwaar ingediend bij de gemeente en hopen dat de wethouder alsnog naar hen zal luisteren en ook andere bewoners inspraak zal geven. Pieters en Casas Valle willen graag nog iets meegeven aan de wethouder. "Doe juist iets aan het achterstallige onderhoud van het park."