Hulp nodig bij het bepalen van je stem? Deze kieswijzers heeft jouw gemeente

© ANP
PROVINCIE UTRECHT - Waar de één al trouw veertig jaar op dezelfde partij stemt, twijfelt de ander nog tot in het stemhokje. Voor iedereen die wel wat hulp kan gebruiken bij de gemeenteraadsverkiezingen, zijn kieswijzers vaak een belangrijk hulpmiddel. Hieronder lees je bij welke stemhulpen je in jouw gemeente terecht kunt.
Want je moet maar net weten waar je moet zijn. In tegenstelling tot de landelijke verkiezingen, valt er bij de gemeenteraadsverkiezingen namelijk weinig tot niets te kiezen. Het maken van een lokale kieswijzer is maatwerk en een tijdrovende, dure klus. Gemeenten betalen dit uit eigen middelen en kiezen dus ook zelf met welke aanbieder zij in zee gaan.
Bunnik, Lopik, Montfoort, Oudewater, Renswoude, Woudenberg en IJsselstein kiezen er vanwege uiteenlopende redenen voor om zelf geen stemhulp in te schakelen. Zo noemt Bunnik het politieke landschap met slechts vier politieke partijen zo overzichtelijk, dat een stemhulp niet nodig is. Montfoort vindt de aanbieders te duur en komt met een verkiezingskrant. Stichtse Vecht neemt als enige gemeente het heft in eigen handen en heeft los van de drie grote aanbieders zelf een stemwijzer gemaakt.

MijnStem

Toch is er voor alle 26 Utrechtse gemeenten tenminste één kieshulp. Alle kiezers kunnen terecht bij MijnStem, dat wordt gemaakt door Citisens. Nog niet alle versies zijn online, een aantal gemeenten volgt nog in de loop van volgende week.
Dat MijnStem in zoveel gemeenten actief is, komt doordat er niet alleen in opdracht van gemeenten wordt gewerkt. In De Bilt, Eemnes, Houten, Leusden, Nieuwegein, Rhenen, Veenendaal, Woerden en Zeist is dat wel het geval, zegt Anne van de Meerakker van Citisens. Medewerkers van Citisens gaan dan bij de gemeente langs en praten met de politieke partijen over de hete hangijzers. Vervolgens wordt bekeken welke stellingen de kiezer een duidelijk beeld geven.
Dat ligt net iets anders bij de gemeenten die niet zelf de opdracht hebben gegeven. Daar wordt samengewerkt met DPG Media, de uitgever van onder meer het AD en Nu.nl. Met lokale verslaggevers wordt gekeken welke onderwerpen geschikt zijn. De politieke partijen wordt vervolgens gevraagd om zelf op de stellingen te reageren. Lezers uit de regio worden vervolgens via de titels van DPG Media op MijnStem gewezen.
We zien dat meer dan 50 procent op de dag van de verkiezingen of de dag daarvoor MijnStem invult.
Anne van de Meerakker, Citisens
Een verschil tussen de stemwijzers is er niet. Kiezers kunnen in beide gevallen bij elke stelling door middel van een slider aangeven in hoeverre ze het eens met een stelling. Vinden inwoners van Woerden bijvoorbeeld dat er woningbouw in de Harmelerwaard moet worden toegestaan? Bij elke vraag kunnen de kiezers ook op het logo van een politieke partij klikken om direct hun mening te zien. Aan het eind ziet de kiezer voor hoeveel procent de keuzes matchen met alle politieke partijen.
Hoewel de meeste kieswijzers al online staan, verwachten vrijwel alle aanbieders de grootste drukte in de laatste dagen. Dat ziet ook Anne van de Meerakker. “We zien dat meer dan 50 procent op de dag van de verkiezingen of de dag daarvoor MijnStem invult.”
Of MijnStem daarmee de kiezer ook het zetje in een beslissende richting geeft, durft ze niet te zeggen. Dat is ook omdat Citisens niet bijhoudt welke uitslag iemand krijgt. “Mensen vullen met verschillende gedachten zo’n stemhulp in. Sommigen weten al waarop ze gaan stemmen en willen dat even controleren. Je hebt ook de twijfelaars, daar heeft de stemhulp wellicht meer invloed op de uiteindelijke keuze. Maar wij zien uiteindelijk de uitslag niet, dat willen we ook niet weten vanwege privacy.”

Kieskompas

De gemeenten Utrecht, Amersfoort, De Ronde Venen en Vijfheerenlanden hebben gekozen voor Kieskompas. Na het invullen van dertig stellingen krijgen de deelnemers op een matrix te zien hoe dicht ze bij een bepaalde politieke partij staan. De schaal loopt op de horizontale as van links naar rechts en op de verticale as van conservatief naar progressief.
Voordat kan worden bepaald waar een politieke partij op die matrix staat, is er al flink veel werk verzet. "We vragen eerst aan alle politieke partijen wat zij de tien belangrijkste onderwerpen vinden", zegt Jeroen van Lindert. Op basis daarvan kiezen de medewerkers van Kieskompas zo'n vijftig conceptstellingen, die vervolgens tijdens een bijeenkomst met de politieke partijen worden besproken.
"Dan vragen we bijvoorbeeld of de stelling die we hebben bedacht de lading goed dekt en of inwoners het zo zullen begrijpen." Het aantal stellingen wordt vervolgens teruggebracht en soms ook nog aangepast. "Bij De Ronde Venen hadden we bijvoorbeeld een stelling bedacht of winkels ook op zondag open moeten zijn. Maar de partijen zeiden dat het alleen om supermarkten op zondagochtend ging."
Partijen moeten daarna zelf aangeven waar ze staan in een stelling en daar ook bewijs voor aanleveren. "Bijvoorbeeld doordat het ook staat in hun verkiezingsprogramma", zegt Van Lindert. Na nog een tweede bijeenkomst worden dan uiteindelijk rond de dertig stellingen geselecteerd en krijgen alle partijen een plaats in de matrix.
De deelnemers aan het Kieskompas kunnen vervolgens via een zogeheten vijfpuntschaal (van 'helemaal mee eens' tot 'helemaal mee oneens') aangeven wat ze van de stelling vinden. Aan het eind zien ze dan waar ze zelf in de matrix staan. Van Lindert noemt het resultaat dan ook geen advies. "We geven het politiek landschap weer, geen ranglijstje. Het is een hulpmiddel.”

StemWijzer

Inwoners van de gemeenten Baarn, Soest en Utrechtse Heuvelrug kunnen bij StemWijzer terecht, dat wordt gemaakt door ProDemos. Ook hier zijn de medewerkers van deze stemhulp naar de gemeente toe gegaan voor het contact met de lokale partijen. "We organiseren dan een workshop", zegt Anita de Jong van ProDemos. "Partijen kunnen daarin aangeven welke onderwerpen echt terug moeten komen. Ook lezen we zelf alle verkiezingsprogramma's."
Op basis van al die informatie worden vervolgens zo'n zestig stellingen bedacht, die vervolgens weer aan alle politieke partijen worden voorgelegd. Zij kunnen dan aangeven of ze het eens of oneens zijn met de stelling, of dat ze een neutrale positie innemen. Vooral stellingen waar de partijen flink van mening over verschillen worden in de StemWijzer opgenomen.
Uiteindelijk blijven er maximaal dertig stellingen over. Het gaat dus echt om maatwerk, zegt De Jong. Want stellingen die in alle gemeenten even goed werken, zijn er niet. "Was het maar zo'n feest", lacht ze. Dat maatwerk zie je bijvoorbeeld bij Utrechtse Heuvelrug terug in de vraag of er kentekenherkenning moet komen bij de op- en afritten van de A12. Een stelling waar precies evenveel partijen voor als tegen zijn.
De invuller van de StemWijzer krijgt per stelling dezelfde keus als dat de politieke partijen hadden: eens, oneens of geen van beide. Per vraag kan met één muisklik worden bekeken hoe alle partijen over de stelling denken.
Na het beantwoorden van de dertig vragen kan je aangeven welke onderwerpen voor jou extra belangrijk zijn en bepalen welke partijen je wilt meenemen in het resultaat. Bij de geselecteerde partijen wordt vervolgens procentueel aangegeven hoe goed het een match is met jouw antwoorden.
UKiest

Meer verkiezingsnieuws en andere informatie vind je in ons dossier UKiest.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.