Laat het niet lopen: zo kunnen we watertekorten in de toekomst voorkomen

© RTV Utrecht
Provincie Utrecht - Een nationale crisis is het nog niet, maar alarmistisch klonk het deze week wel: we hebben officieel te maken met een watertekort. En dat in waterland Nederland met al onze rivieren, onze waterwerken én de reputatie dat er toch geregeld een buitje valt. Hoe kan dat dan? Volgens hydroloog Niko Wanders van de Universiteit Utrecht is het simpel: er is wel water, maar we laten het lopen.
Pessimistisch over de toekomst is Wanders niet. Ja, de droogte van nu is een probleem, maar dat wil niet zeggen dat er niets aan te doen valt. De oplossing zit hem volgens Wanders in het opslaan van water als het nat is, zodat het gebruikt kan worden in een droge periode. "Als we water vasthouden in de periode dat er veel regen is, zoals in de herfst en de winter, dan kunnen we dat in de zomer gebruiken om onszelf te voorzien van water maar ook de natuur en de landbouw", zegt hij.
We hebben veel kennis over water, maar die kennis is decennia vooral gebruikt om ons land droog te houden. Die manier van denken moet dus veranderen, zegt Wanders. En in sommige gevallen zouden ingrepen in het landschap weer teruggedraaid moeten worden. "Als je op bepaalde plekken veel slootjes hebt die vroeger zijn gemaakt om het water zo snel mogelijk naar de zee te voeren, zou je die kunnen dempen. Of een beek die is rechtgetrokken, laten meanderen. Als het water meandert, stroomt het rustiger waardoor het water de tijd heeft om de grond in te trekken."

Nederland kampt sinds woensdag 3 augustus officieel met een watertekort. Het landelijke Managementteam Watertekorten (MTW) bepaalt daarom hoe het schaarse water dat er nog wel is, wordt verdeeld. Op dit moment zijn er nog geen extra maatregelen nodig om problemen te voorkomen, maar als de droogte aanhoudt binnenkort wel.

Nieuwbouw

Hier in de provincie zijn al verschillende maatregelen genomen, maar daarmee is het probleem niet van de ene op de andere dag opgelost. Het kost veel tijd om dit soort projecten uit te voeren en het kan ook niet overal toegepast worden. In een oude binnenstad zijn er bijvoorbeeld minder mogelijkheden dan in een nieuwbouwwijk.
In die nieuwbouwwijken liggen volgens Wanders dan ook de grote kansen. "Het voordeel van een nieuwbouwwijk is dat we direct bij de bouw de waterinfrastructuur kunnen aanleggen. Wat we vaak zien is een pijp die naar een grindbak onder de grond gaat. In natte perioden vult die zich en dan stroomt het water langzaam via gaatjes eruit en het grondwater in", legt Wanders uit.
Dit concept kan ook worden uitgevoerd in hele straten. "Dan moet je ook zorgen dat het regenwater niet richting de sloot of het riool stroomt, maar naar bakken aan het einde van de straat waar het langzaam in kan trekken. Gemeenten leggen het ook vaker op bij nieuwbouwwijken om dit soort technieken te gebruiken."
Hoe ga je zo verstandig mogelijk om met water? Bij de Botanische Tuinen in Utrecht werd bij de aanleg al nagedacht over het gebruik van water:
Botanische Tuinen legt nieuwe waterbesparende tuin aan

Lage landen

Van je eigen achtertuin tot het beleid van de provincie: er valt genoeg te doen om water beter vast te houden. Wanders heeft er ook vertrouwen in dat er genoeg mogelijkheden zijn om de droogte het hoofd te bieden, maar dan moet er wel doorgepakt worden, zegt hij. "Nederland heeft zich jarenlang gefocust op overstromingen en water goed afvoeren, droogte was geen probleem. Sinds 2018 zien we daar echt een verandering in. We zien dat de urgentie toeneemt. Het probleem is dat grootschalige implementatie tijd kost. Dat is niet een kwestie van een maand of een jaar, maar jaren of tientallen jaren."
Hij pleit dan ook voor een brede aanpak met een blik op de lange termijn. "We moeten niet vergeten dat Nederland een unieke ligging heeft. We hebben grote rivieren zoals de Rijn en de Maas, allemaal water dat gratis onze kanten op komt. Dat zijn echt kansen om ermee om te gaan. En we hebben veel waterkennis in Nederland. Al die ingrediënten bij elkaar maakt het mogelijk om het probleem op te lossen. Maar we moeten ons ervan bewust zijn dat dit soort droge periodes vaker gaan voorkomen en dat we écht iets moeten doen. Ook als het de komende vijf zomers alleen maar regent."

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.