Wat gebeurt er als een kind wordt ontvoerd? 'Tijd is een belangrijke factor'

© ANP
Provincie Utrecht - De zaak van de 11-jarige Melisa uit Soest hield Nederland sinds dinsdagavond bezig. Ze is inmiddels in goede gezondheid aangetroffen in Bulgarije, in gezelschap van haar vader. Hij was het die haar had meegenomen, zonder dat Melisa's moeder dat wist. Wat moet je doen als achterblijvende ouder in zo'n geval? Wat kunnen de politie, het OM en hulporganisaties voor ouders betekenen? "Het belangrijkste is door preventie zorgen dat een kind niet de grens over gaat. Eenmaal over de grens komt een aanzienlijk deel niet meer terug."
Coskun Çörüz is directeur van het Centrum Internationale Kinderontvoering. Het centrum geeft advies, juridische ondersteuning aan ouders en zet in op mediation en preventie. Elk jaar worden er tussen de 250 en 280 kinderen ontvoerd. "Ik zeg altijd als vuistregel: één kind per werkdag. Driekwart van de kinderen wordt vanuit Nederland naar het buitenland ontvoerd en een kwart vanuit het buitenland naar Nederland."
Of het Centrum Internationale Kinderontvoering heeft geholpen in de zaak van Melisa, houdt Coskun Çörüz graag in het midden. Dat heeft alles te maken met de privacy, wat bij het centrum hoog in het vaandel staat. Alles voor de veiligheid en het welbevinden van de betrokkenen. Dat geldt ook voor de politie, woordvoerder Wim Hoonhout van politie Midden-Nederland wil vandaag terughoudend zijn over de zaak van Melisa. "Dat is omdat het belang van het meisje voorop staat. Het is al ingewikkeld na wat er gebeurd is om haar weer als 11-jarig schoolmeisje normaal door het leven te laten gaan."
Çörüz weet door opgedane ervaring bij het centrum wat ontvoeringen met kinderen doen. "Het is altijd traumatisch voor het kind. Over het algemeen zijn kinderen nog vrij jong als ze worden ontvoerd, gemiddeld zo'n zes jaar oud. Een kind wordt weggerukt uit de vertrouwde omgeving van familie, school en vrienden. Sommigen komen op hun derde terecht in een vreemd land, waar ze jaren doorbrengen. Soms komen die kinderen terug, maar je kan wel op je vingers natellen wat voor consequenties die gebeurtenissen voor zo'n kind hebben."

Snel handelen

Je spreekt van een kinderontvoering als het kind minderjarig is en wordt meegenomen naar het buitenland zonder toestemming van de andere gezaghebbende ouder of van de rechter. Als een partner of ex-partner het kind heeft meegenomen naar het buitenland, moet zo snel mogelijk worden gehandeld. In Nederland kun je het beste aangifte doen bij de politie, die een onderzoek start en je in contact kan brengen met het Centrum Internationale Kinderontvoering.
"Met name tijd is een belangrijke factor. Als er snel wordt opgetreden, de politie is ingeschakeld, het Openbaar Ministerie, dan kan er een Schengensignalering of signalering via Interpol uitgaan. Dat betekent dat douane- politie of een justitiële autoriteit een signalering kan opnemen met de omschrijving van de gezochte persoon. "Als iemand reist via Schiphol, dan kan diegene snel worden gevonden. Wanneer iemand per auto reist wordt het alweer ingewikkelder", vertelt Çörüz.

Urgente vermissing

Wim Hoonhout van de politie Midden-Nederland legt uit dat een vermissing meerdere invalshoeken kent. Sommige vermissingen zijn urgenter dan andere. "Er zijn per dag meerdere meldingen van vermissingen, ook van minderjarigen." Op jaarbasis spreekt de politie over honderden. "Als voorbeeld gisteren in onze regio een vermissing van een 14-jarig meisje uit een instelling. Dan halen we niet direct alles uit de kast", legt Hoonhout uit.
In het geval van de 11-jarige Melisa uit Soest was al vrij snel duidelijk dat er mogelijk sprake was van een ontvoering. De politie overlegt dan met het Openbaar Ministerie over de inzet van middelen, recherche en digitale expertise. "Bijvoorbeeld om via gebruik van pinpas een spoor te kunnen traceren." Er is veel mogelijk, maar dat wil de politie vanuit tactisch oogpunt liever niet allemaal delen.
Dankzij de signalering konden Melisa en haar vader gevonden worden in Bulgarije. Dat is best bijzonder, omdat wanneer een ontvoerd kind eenmaal over de grens is, het een stuk moeilijker wordt om de zaak terug te draaien. Met name wanneer het kind terechtkomt in een land dat niet is aangesloten bij het Haags kinderontvoeringsverdrag (HKOV). De juridische spelregels worden dan veel ingewikkelder. Sommige ouders moeten een juridisch gevecht aangaan wat, zelfs áls dat is gewonnen, nog wordt tegengewerkt door het land waar het kind verblijft. Wat ertoe leidt dat sommige kinderen nog steeds niet terug bij de ouder zijn waar ze vandaan komen.

Wie zijn de ontvoerders?

De meeste ontvoerders zijn vrouw. Volgens het Centrum Internationale Kinderontvoering ligt dat aantal tussen de 70 en 80%. Vaak is het de verzorgende ouder die het kind ontvoert. Een huwelijk loopt niet goed, er zijn problemen, dan neemt in z'n algemeenheid de vrouw het kind mee.

De meeste kinderen worden ontvoerd naar België en Duitsland, blijkt uit data van het het centrum. Nederlanders hebben veel contacten met Belgen en Duitsers. Er wordt gewerkt net over de grens, daar zijn vriendschappen en woont familie.

Daarna volgen migratielanden zoals Turkije, Polen en Marokko. Er is ook een derde groep landen, daar waar asielzoekers vandaan komen.

Preventie

"Een ontvoering van een kind komt zelden uit de lucht vallen", zegt Çörüz. "Er zijn vaak wel signalen. Wij weten hoe we daarmee om moeten gaan, maar dat weet niet iedereen. We zijn daarom een preventieproject gestart met professionals. We merken namelijk vaak dat signalen te laat worden opgepakt en niet worden herkend."
Het Centrum Internationale Kinderontvoering werkt daarom aan preventie met het onderwijs, Jeugdzorg, de Raad voor de Kinderbescherming, Koninklijke Marechaussee, politie en rechters. Ook geeft het centrum kosteloos advies aan ouders. Zowel de ontvoerder als de achterblijver kan bellen. "De achterblijver geven we juridisch advies, maar ook tools zoals tips en hulp in de vorm van mediation."

Gevolgen

Wat zich in het hoofd van de ontvoerder afspeelt, blijft vaak gissen. Diegene heeft niet altijd in de gaten hoe schadelijk het is om zijn of haar kind weg te halen uit de vertrouwde omgeving. "We weten dat jonge kinderen de ontvoerder vaak helemaal niet zo zien. Voor hen is dat niet de boze, de slechterik. Kinderen maken dat onderscheid niet. Maar," voegt Çörüz eraan toe, "we weten ook dat kinderen later toch vaak last krijgen van de ontvoering. Het is altijd een trauma voor het kind."

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.