Helmplicht en einde van de jubelton: wat verandert nog meer per 1 januari?

© ANP
Provincie Utrecht - Als vanavond de kurk van de champagne knalt en het vuurwerk de lucht in wordt geschoten, gaan ongemerkt ook veel veranderingen in. Een overzicht van de belangrijkste wijzigingen per 1 januari 2023.
Nuchtere scooterrijders die na twaalven vrienden en familie de beste wensen willen overbrengen, doen er goed aan een helm mee te nemen. Op een snorfiets ben je voortaan verplicht eentje te dragen, ook voor deelscooters dus. Op de bromfiets, die maximaal 45 kilometer per uur mag, was een helm al verplicht. De boete voor rijden zonder helm is 100 euro.
Stap je op de scooter dan doe je er goed aan geen lachgas mee te nemen. Vanaf 1 januari is het namelijk verboden lachgas te verkopen óf bij je te hebben. Slagroomspuitpatronen mogen nog wel verkocht worden aan de horeca, maar niet aan consumenten. Volgens Jacqueline Brouwer, preventiemedewerker bij de instelling voor verslavingszorg Jellinek, is het belangrijk dat het niet alleen bij een verbod blijft.
Lachgas is een stof die wordt geïnhaleerd via een ballon. De gebruiker komt daarbij in een vluchtige dromerige roes. Na twee minuten is dat gevoel vaak uitgewerkt. Bij veelvuldig gebruik, krijgt men hoofdpijn en voelen gebruikers blijvend tintelingen over heel het lichaam.
"Jongeren vinden het moeilijk om bij zichzelf te detecteren dat ze verslaafd zijn", zegt Brouwer bij Radio M Utrecht. "Ook vinden zij het lastig hulp te vragen. Bij een verbod van lachgas wordt de stap voor het vragen om hulp nóg groter. Er moeten niet alleen boetes worden uitgedeeld, maar gebruikers moeten ook hulp worden geboden."
In bijna alle wijken in Utrecht was er al een lachgasverbod. Volgens Brouwer was in de wijken waar dat verbod al gold ook minder overlast, maar werd het probleem in omliggende gebieden juist groter. Zij spreekt daarom ook van een waterbedeffect.

Bedenktermijn

Voor vrouwen die voor abortus kiezen, geldt geen verplichte bedenktijd meer van vijf dagen. Oud-D66-Kamerlid en initiatiefnemer van het wetsvoorstel Pia Dijkstra vindt de oude wet betuttelend. "Vrouwen gaan niet zomaar naar de abortuskliniek. Daar denken zij goed over na en een gespecialiseerde abortusarts vraagt ook goed door over de keuze. De bedenktijd hebben de meeste vrouwen al zelf genomen."
Dijkstra spreekt van twee grote stappen die worden genomen in de abortuswetgeving. Binnenkort is de abortuspil namelijk ook verkrijgbaar bij de huisarts. "Goed dat wij niet meedoen aan terug gaan in de tijd, door het afschaffen of strenger maken van abortuswetgeving zoals in Amerika gebeurt. Hier hebben wij het goed geregeld. Door middel van goede artsen en geen illegale abortussen. Daardoor zijn vrouwen veilig en kunnen zij zelf beslissen wat in hun lichaam groeit."
Ex-longarts Wanda de Kanter over verbod smaken e-sigaret
Ook het kinderspeelgoed van de tabaksindustrie moet eraan geloven. Vanaf morgen mogen er geen nieuwe smaken voor de e-sigaret, anders dan tabak, op de markt gebracht worden. In oktober worden alle smaakjes, zoals banaan, aardbei of biscuit, definitief uit de handel genomen.
Heel belangrijk, zegt ex-longarts en voorzitter van Stichting Rookpreventie Jeugd Wanda de Kanter. "Kinderen beginnen met een e-sigaret of vapen omdat zij de smaken lekker vinden. Maar al snel hebben ook zij een nicotineverslaving. In één vape zit een heel pakje sigaretten aan nicotine. Je begint met smaakjes, maar gaat door de verslaving door."
Volgens De Kanter is de kans drie keer zo groot dat jonge mensen die vapen later gewone sigaretten gaan roken. Zij wijst erop dat jongeren niet minder zijn geroken, maar juist meer. De ex-longarts hekelt daarom ook dat alle stappen tegen de e-sigaret in stapjes worden genomen. Zo mogen e-sigaretten vanaf 2025 alleen in speciaalzaken worden verkocht.

Prijsplafond

Naast de helmplicht, de abortusbedenktijd en de smaken voor e-sigaretten veranderen ook veel zaken die de portemonnee raken. Zo gaat het prijsplafond voor gas en elektriciteit in. Dit betekent dat een kuub gas maximaal 1,45 euro mag kosten en een kilowattuur stroom 0,40 euro. Het prijsplafond geldt tot een verbruik van 1200 kuub gas en 2900 kWH. Daarboven geldt de marktprijs.
Daarnaast stijgt het minimumloon met 10,15 procent naar 1934,40 euro per maand. Uitkeringen die hier aan gekoppeld zijn, zoals de AOW of de WW, stijgen ook. De maandelijkse huurtoeslag gaat met 16,94 euro omhoog. En de maximale zorgtoeslag wordt 154 euro per maand voor alleenstaanden, dat was 111 euro.
Werkgevers mogen hun personeel 21 cent per kilometer belastingvrij geven als reiskostenvergoeding. Dat was jarenlang 19 cent. En thuiswerkers kunnen ook een extra bakje koffie zetten. De thuiswerkvergoeding stijgt van 2 euro naar 2,15 euro per dag.

Jubelton

Ook de zogeheten jubelton verdwijnt. Hierbij mag 106.671 euro belastingvrij worden geschonken aan mensen tussen de 18 en 40 voor de koop van een huis of het afbetalen van de hypotheek. Deze maatregel maakt het voor kinderen zonder vermogende ouders moeilijker een huis te kopen.
Voor de woningmarkt verandert meer. Makelaars moeten voortaan een logboek bijhouden waarin staat wanneer en hoeveel is geboden voor een woning. De Nationale Hypotheekgarantie stijgt met 50.000 euro naar 405.000. En de verhuurdersheffing verdwijnt. Woningcorporaties moeten hierdoor meer geld overhouden om huizen te bouwen of te verduurzamen.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.