Utrechtse brandweer waarschuwt voor onbeheersbare branden: 'Als we niks doen, zullen er slachtoffers vallen'

© RTV Utrecht / Iris Tasseron
Provincie Utrecht - Er moet een deltaplan voor bosbranden komen. Dat vindt Marcel Geluk, specialist natuurbrandbeheersing bij de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). Hij is bang dat er anders onbeheersbare natuurbranden kunnen ontstaan in kwetsbare gebieden, zoals de Utrechtse Heuvelrug. "Onze angst is dat er grotere en heftigere branden ontstaan met mogelijke slachtoffers tot gevolg. Dat moeten we voorkomen."
Volgens Geluk zal het risico op natuurbranden de komende jaren flink toenemen, met name door het veranderende klimaat. "Daardoor komen droge periodes vaker voor en duren ze langer. Ook de temperaturen in Nederland stijgen", legt hij uit. Verschillende deskundigen, onder meer van het KNMI, de Vrije Universiteit Amsterdam en het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), brachten vanmorgen een rapport uit met een soortgelijke waarschuwing over natuurbranden.
Veiligheidsregio waarschuwt voor onbeheersbare branden: 'Als we niks doen, zullen er slachtoffers vallen'
Omdat Nederland erg dichtbevolkt is, kunnen de consequenties van dit soort branden volgens de onderzoekers al snel groot zijn. Natuur, landbouw, recreatie en wonen zitten op veel plaatsen dicht bij elkaar en dat geldt ook voor de energievoorziening: hoogspanningskabels lopen vaak dwars door natuurgebieden en er staan schakelstations.

Natuurlijke barrières

Geluk is het daarmee eens. Er moeten daarom zo snel mogelijk maatregelen worden genomen, vindt hij. "Om de natuur weerbaar te maken voor natuurbranden." Dat is in zijn ogen nu lang niet altijd het geval. Droge periodes zorgen er bovendien voor dat er meer planten- en boomsoorten kwetsbaar worden voor brand. "Je zult dus preventieve maatregelen moeten nemen om zones te maken waarop de brand doodloopt. Natuurlijke barrières dus, waarmee je een brand beheersbaar houdt."
Op de Utrechtse Heuvelrug zijn zulke maatregelen nog niet genomen, al ziet Geluk wel positieve punten als hij om zich heen kijkt in de bossen bij Doorn. "Hier zie je wel al een loofhoutsingel met berkhout, terwijl aan de andere kant naaldhout hangt", vertelt hij al wijzend naar de bomen. "Dat zijn wel mooie verschillen, maar we kunnen daar nog veel meer mee doen."
Net zoals we in de jaren 50 het deltaplan hebben gehad naar aanleiding van de ramp in Zeeland, moeten we nu ook een deltaplan voor natuurbranden ontwikkelen.
Marcel Geluk, specialist natuurbrandbeheersing bij de Veiligheidsregio Utrecht
Het zou volgens hem een goed idee zijn om wettelijk vast te leggen dat de vegetatie moet worden aangepast om branden te voorkomen. "Want op dit moment zijn we afhankelijk van de goede wil van allerlei partijen. Dat zouden we in Nederland goed moeten borgen. Net zoals we in de jaren 50 het deltaplan hebben gehad naar aanleiding van de ramp in Zeeland, moeten we nu ook een deltaplan voor natuurbranden ontwikkelen."

'Voor natuur is brand niet altijd slecht'

Utrechts Landschap staat niet te springen om landelijke wetgeving. De organisatie, die zich inzet voor het versterken en behouden van de natuur in Utrecht, vindt het belangrijk dat er naast veiligheid ook gekeken wordt naar het belang van de natuur. En landelijke wetgeving, maakt het lastig om dat op lokaal niveau te doen, zegt een woordvoerder van Utrechts Landschap.
"De VRU kijkt vooral vanuit risicobelang, wij naar de belangen voor de natuur. Die zijn ook belangrijk. En voor de natuur is een brand niet altijd slecht. We begrijpen de zorgen, maar komen graag zelf met een voorstel hoe dit aan te pakken", zegt Utrechts Landschap. "Door bijvoorbeeld te kiezen voor beplanting en infrastructuur die bij de lokale natuur past. Daarover zijn we nu met de verschillende terreineigenaren in gesprek."
Geluk denkt dat daarin een balans gevonden moet worden tussen natuurwaarden, het gebruik van het gebied en veiligheid. "We moeten kijken hoe we de natuur die we hebben in gaan richten. Daarbij moeten we ons er van bewust zijn dat we de natuurgebieden op de Utrechtse Heuvelrug intensief gebruiken. We hebben er campings, recreatie, geestelijke gezondheidszorg en vitale infrastructuur. We moeten daarom goed nadenken over hoe we dit ook in de komende jaren veilig houden. Daarvoor moeten maatregelen genomen worden. Als we niks doen, zullen er zonder twijfel slachtoffers vallen."

Meer rode wagens

Daarbij kijkt Geluk ook naar de brandweer, want ook daar zijn aanpassingen aan de veranderende tijden nodig. "De wijze waarop we de afgelopen 20 à 30 jaar natuurbranden hebben bestreden, is niet toereikend voor de komende 20 à 30 jaar", zegt hij stellig. "We zullen onze middelen en ons materieel dus moeten aanpassen aan de veranderende omstandigheden." Een voorbeeld daarvan zijn de nieuwe wagens van de brandweer, waar Geluk nu in rijdt. "Deze wagen staat hoger op zijn wielen, heeft veel water bij, kan rijdend blussen en is daardoor meer dan geschikt om op te treden op het terrein van de Utrechtse Heuvelrug."
Meer en betere wagens zijn niet de enige oplossing, zo benadrukt de specialist natuurbrandbeheersing. "Op een gegeven moment kan een brand ook een omvang hebben dat meer rode wagens niet meer de oplossing zijn. Dan zul je andere bestrijdingsmethodieken moeten ontwikkelen. En daarmee zullen we als Brandweer Nederland snel aan de slag moeten. Zeker nu de kans op fellere natuurbranden steeds sneller toeneemt.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.