Hoe komen werkgevers en werknemers uit een cao-impasse?

Een staking van de vuilnisophalers in Utrecht
Een staking van de vuilnisophalers in Utrecht © RTV Utrecht / Robert Jan Booij
Provincie Utrecht - Het regiovervoer, de vuilnisophalers, Douwe Egberts en vandaag het leerlingen- en zorgvervoer. De afgelopen periode wordt er veel gestaakt en de cao-onderhandelingen tussen werknemers en werkgevers lopen stroef. Hoe komen we uit deze vastgelopen situatie? Piet Hoogendoorn, werkzaam als bestuurder/toezichthouder bij verschillende bedrijven, zat vaak aan de onderhandelingstafel met bedrijven en klanten, en buigt zich over deze vraag.
Door een hoge werkdruk vanwege krapte op de arbeidsmarkt en de torenhoge inflatie wordt er veel gestaakt, zeggen deskundigen. Hoogendoorn: "In 2023 zijn er veertien stakingen geweest of aan de gang, dat is een historisch hoog aantal. Er zijn sectoren die zeggen: wij gaan ook staken, soms niet eens wetende voor welk percentage loonsverhoging. Er ontstaat een domino-effect."

Armpje drukken

Aan de onderhandelingstafel komen de partijen er vaak niet uit, doordat de vakbonden meer loonsverhoging vragen dan werkgevers zeggen te kunnen geven. Volgens Hoogendoorn zou het om de inhoud moeten gaan, maar is daar nu geen sprake meer van. "Het is een kwestie van armpje drukken geworden. Maar waar ga je elkaar vinden? Ga je tot het uiterste? Op welk moment ben je tevreden?"
De vakbonden staan om twee redenen sterk, zegt Hoogendoorn. "Het aantal leden neemt toe, en de Nederlandse Bank heeft gezegd dat er voldoende ruimte is voor meer loon en prijscompensatie. Daar maken de vakbonden zeker gebruik van."

Succesvol onderhandelen

Hoe moet je nu wel succesvol onderhandelen? "Ken je onderhandelingspartner. Wie heb je aan tafel zitten? Je wilt iets van elkaar, dus interesse in elkaar is belangrijk. Je maakt elkaar menselijker door het contact en zoekt een gemeenschappelijke basis. Ook moet je willen kijken naar het grotere belang." Maar als de verschillen gigantisch zijn, wordt het moeilijker. "Dan kan het zijn dat je weg moet lopen van de tafel. Dat is wel zuur, want dan komt er geen cao. In een extreem geval moet er misschien een andere onderhandelaar komen."
Het is belangrijk dat werkgevers en werknemers een middenweg vinden, stelt de bestuurder. "Tuurlijk zullen er bedrijven zijn waar het lastig is om loonsverhoging te geven, maar bij veel bedrijven zal er wel ruimte zijn. Maar een onderneming moet niet alleen vandaag kunnen bestaan, maar ook in de toekomst. Werkgevers en werknemers zullen een compromis moeten vinden, anders gaat het fout. Dan volgen er de komende maanden nog veel meer stakingen. Voor nu voorspel ik dat het nog wel even zo doorgaat."

Vakbonden tegenover elkaar

Chauffeurs uit het leerlingen- en zorgvervoer staken vandaag en morgen voor een betere cao. Werkgeversorganisatie KNV Zorgvervoer en Taxi noemt de staking zinloos, omdat er al een cao met de CNV is gesloten die binnenkort bindend wordt verklaard. De vakbond FNV is daarentegen niet akkoord met de nieuwe cao en noemt deze "zeer matig".

Hoogendoorn: "Dit heeft mij verbaasd, ik snap het niet. Vaak vindt er overleg plaats tussen vakbonden: voor welk resultaat gaan we de onderhandelingen in? Er is namelijk maar ruimte voor één cao, al kan dat in de praktijk ook met één handtekening. De oplossing zou kunnen zijn dat de FNV haar achterban laat stemmen en hun laat bepalen wat er moet gebeuren."

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.