Veel Utrechtse molens staan stil en deze wipmolen is het moeilijkst te redden

© RTV Utrecht / Robert-Jan Booij
Kockengen - Minstens zeventien molens in de provincie Utrecht staan stil. De molens moeten gerestaureerd worden, maar dat kost veel geld en dat is er niet. Een van die molens is de Spengense Molen in Kockengen, die al anderhalf jaar stilstaat. Om de wieken weer te laten draaien is een half miljoen euro nodig.
Larven in de Spengense Molen: 'Die vreten zich lekker vol'
De Spengense Molen staat stil, maar dat betekent niet dat er niet goed voor wordt gezorgd. Het bovenhuisje is vers geschilderd in groen met donkergeel, in de buurt roepen grutto's . Die zijn sinds een week volop aanwezig, weet molenaar John van Schaik te vertellen.
Met de auto kom je niet bij de molen in de polders van Kockengen. Het laatste stuk moet te voet, via een smal dijkje. De Spengense Molen is een wipwatermolen. Volgens de molenaar zit de wip in de staart. "Als die draait en maalt, dan deint die staart op en neer. Dus vandaar de naam wipmolen."

Zwakke lasnaden en bonte knaagkevers

Deze molen is een schoolvoorbeeld van de vele molens die stilstaan in de provincie. Net als bij vele andere defecte molens in de provincie zijn er problemen met het wiekenkruis. Dat bestaat uit twee grote stalen palen, die gelast zijn. Van Schaik: "Die lasnaden hebben ze geïnspecteerd, om te kijken: zijn ze voldoende doorgelast? Maar dat was dus niet het geval." In het verleden zijn er ook wel wiekenkruizen gebroken waarop alle molens in Utrecht zijn gecontroleerd. Toen zijn er negentien stilgezet.
De sporen van de bonte knaagkever zijn duidelijk te zien.
De sporen van de bonte knaagkever zijn duidelijk te zien. © RTV Utrecht / Robert-Jan Booij
Dat is niet het enige probleem van de wipwatermolen. Het boventafelement - dat is de constructie die het hele bovenhuis draagt - is ernstig aangetast door de bonte knaagkever. Je kan er zó je vinger in drukken. Molenaar van Schaik legt uit wat er gebeurt nadat de knaagkever zijn eitjes heeft gelegd: "Die larven gaan in het hout zitten, en die zitten daar zeven jaar in. Die vreten zich lekker vol, en dan vliegen ze uit. Maar ja, in die tussentijd eten ze wel je molen op."

Een half miljoen

Ook de steile trap naar het bovenhuis is verrot. Om alles te repareren is een half miljoen euro nodig. Daarmee is het de duurste reddingsoperatie van alle molens in de provincie, terwijl het een relatief kleine molen is. Dat heeft alles te maken met de ligging, want met de auto kom je er niet. Van Schaik: "Ja, de kosten die rijzen daardoor flink de pan uit. Want je kan hier niet met zware machines komen. Alles moet met een boot worden aangevoerd. Dus er is best wel kunst- en vliegwerk nodig om deze restauratie uit te voeren."
Er is al 485.000 euro opgehaald via fondsen en met de bijdrage van het Utrechts Landschap. Dat betekent dat er nog 15.000 euro moet worden ingezameld via crowdfunding. Wie wil komen kijken in de Molen, is elke zaterdag welkom. Iedereen die 50 euro of meer doneert, wordt uitgenodigd als de molen weer draait.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.