1 op de 4 jongeren is mantelzorger, maar wat betekent dat en wie zijn zij?

© RTV Utrecht
provincie - De gevolgen voor kinderen die al op jonge leeftijd voor iemand in het gezin zorgen kunnen groot zijn. Daarom moet er meer aandacht zijn voor jonge mantelzorgers. Maar wanneer ben je een jonge mantelzorger? En wat zijn dan die gevolgen voor je ontwikkeling als kind?
Uit de laatste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat 25 procent van de jongeren van 16 tot en met 24 jaar oud mantelzorger is. Toch realiseren veel jongeren zich dat niet, want als kind van bijvoorbeeld een chronisch zieke ouder neem je gewoon zorgtaken op je. Je helpt immers met liefde je vader of moeder als dat nodig is.

Van 1 tot 7 juni is het de Week van de Jonge Mantelzorger. Bijna één op de vier jongeren in Nederland zorgt voor een naaste met gezondheidsproblemen. RTV Utrecht komt daarom vier dagen lang met bijzondere verhalen over Utrechters die zorgen – hoe jong ze ook zijn.

"Ik was mij er niet bewust van. Je doet het gewoon. Het is je moeder, dus het is vanzelfsprekend dat je helpt." Yasmina Karoum werkt bij Mantelzorg Utrecht en is zelf ook al jaren mantelzorger. "Ik zag het als een gegeven dat het bij ons gezin hoorde. "Ik voel mij nog steeds jonge mantelzorger. Mijn moeder heeft de longziekte COPD. Dus al van jongs af aan ging ik mee naar de dokter en vulde ik bijvoorbeeld de vragenlijsten in. Ook deed ik altijd de was, omdat mijn moeder slecht kon traplopen."
Jongeren die opgroeien met ouders die zorg nodig hebben cijferen zichzelf vaak weg. Pia Putman van Mantelzorg Utrecht: "Het is lastig om voor jezelf te kiezen, omdat de aandacht uitgaat naar de zieke in het gezin. Zeker als je als puber opgroeit en je zit dan midden in de persoonlijke ontwikkeling is het lastig om grenzen te stellen en om te weten wat jij graag wilt. Het is moeilijk dan om daarvoor uit te komen, omdat je vaak geneigd bent om een ander op de eerste plaats te zetten."

Wie is de jonge mantelzorger

Er zijn veel verschillen tussen jonge mantelzorgers. Putman van mantelzorg Utrecht legt uit wat die verschillen zijn. "Het maakt bijvoorbeeld verschil of de persoon in je gezin een fysieke beperking heeft of een psychische. Stel dat je opgroeit met iemand waar fysiek niets aan te zien is en je vrienden komen bij je thuis bijvoorbeeld. Dan ligt je moeder op bed omdat ze heel depressief is of verslaafd aan alcohol. Dat is voor een jongere heel lastig uit te leggen aan vrienden."
Dat betekent dus ook dat de gevolgen voor de jongeren heel verschillend kunnen zijn. Dat hangt volgens Putman samen met heel veel factoren. "In wat voor familiesfeer of gezinssfeer groei je op. Het hangt af van je karakter, of je enig kind bent of broertjes of zusjes hebt. Hoe zijn de relaties onderling? Dat heeft allemaal invloed in hoeveel veerkracht je hebt en of je daar op latere leeftijd klachten van gaat ondervinden."
Karoum vult aan: "Jonge mantelzorgers worden sneller volwassen en hebben op jonge leeftijd al een groter empathisch vermogen. Maar ze kunnen ook last krijgen van stress, vermoeidheid en concentratieproblemen op school bijvoorbeeld. Dat is, omdat je met je gedachten thuis bent of alles wel goed gaat."

Hulp vragen

"Ik denk dat het moeilijk is hulp te vragen als je je er zelf niet bewust van bent. Diegene weet niet beter dan dat ie al jaren thuis zorgtaken heeft. Dat is niet een reden om hulp te zoeken." Volgens Karoum van mantelzorg Utrecht is het voor veel jonge mantelzorgers lastig om hulp te vragen. Zeker als je er zelf niet bewust van bent dat je mantelzorger bent.
Via social media en een speciale website voor jonge mantelzorgers probeert mantelzorg Utrecht de jongeren te bereiken. "We werken samen met de buurtteams in de stad. Dat zijn organisaties waar je met vragen terecht kunt in je eigen wijk. Wij organiseren ook bijeenkomsten voor verschillende organisaties zoals bijvoorbeeld DOCK en andere jongerenorganisaties. Zo kunnen we ze via hen ook bereiken."
Er over kunnen praten kan heel veel opluchting geven
Pia Putman, Mantelzorg Utrecht
Ook via scholen proberen ze de jongeren te bereiken. Dan krijgen zowel de docenten als leerlingen een les in het kader van de 'mantelzorgvriendelijke school'. Karoum: "Die les zorgde voor veel herkenning bij de leerlingen toen ze de filmpjes zagen. Ze waren echt onder de indruk." Mantelzorg Utrecht hoopt de lessen vaker te kunnen geven, want het is ook voor docenten belangrijk de leerlingen te herkennen die jonge mantelzorger zijn. "Denk bijvoorbeeld aan leerlingen die structureel hun huiswerk niet afmaken, vaak te laat komen en concentratieproblemen hebben of gedragsproblemen." Karoum vervolgt: "Het kan ook die stille leerling zijn, diegene die zich overal verantwoordelijk voor voelt."

Lotgenotengroepen

"Het is zo belangrijk om te beseffen dat je niet de enige bent", zegt Putman. Ze heeft het over de lotgenotengroepen voor jonge mantelzorgers die ze organiseren. "Dat je aan een half woord genoeg hebben om elkaar te begrijpen. Dan zie je de jonge mantelzorgers heel opgelucht reageren en zeggen, 'bij mij is het precies hetzelfde!' Het zijn ook vaak pijnlijke situaties en ervaringen die bij jonge mantelzorgers soms schaamte oproepen. Juist daar dan over durven praten kan enorm veel opluchting en ruimte geven."
Karoum, die zelf ook jonge mantelzorger was had een lotgenotengroep ook fijn gevonden. "Die groepen zijn fijn om herkend te worden als jonge mantelzorger en ook erkenning te krijgen. Dan weet je dat je er niet alleen voor staat."
En nu tijdens de week van de jonge mantelzorger zijn er allerlei activiteiten en uitjes waar elke jonge mantelzorger aan mee kan doen. "Om ze even in het zonnetje te zetten", zegt Karoum.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.