Groep overlastgevers Lucasbolwerk te groot en gevaarlijk voor hulpverleners, dit is de stand van zaken

Een steekpartij bij het Lucasbolwerk, foto ter illustratie
Een steekpartij bij het Lucasbolwerk, foto ter illustratie © Menno Bausch
Provincie Utrecht - Al maanden is rond het Lucasbolwerk in Utrecht extreme overlast met geweld, drugsgebruik en intimidatie. Voor handhavers en zorgverleners is het te gevaarlijk om overlastgevers in de groep aan te spreken. Utrechtse raadsleden worden vanavond tijdens een raadsinformatiebijeenkomst bijgepraat over de situatie. Er zal worden gesproken over een mogelijk verbod op het gebruik van harddrugs in het openbaar en andere oplossingen.
Aan de hand van vijf vragen leggen we je uit wat de huidige stand van zaken is bij het Lucasbolwerk.

Hoe ziet de overlast eruit?

In het park bij de Utrechtse stadsschouwburg zorgt een groep drugsverslaafden voor constante overlast. Het gaat om bedreigingen, intimidatie, het dealen van drugs en vechtpartijen. Er zijn ook meldingen gedaan door vrouwen die zijn lastig gevallen. In sommige gevallen is sprake van aanranding. Horecamedewerkers die overlastgevers aanspraken zijn mishandeld en zitten daarom ziek thuis.
Het gaat ook regelmatig mis in de groep zelf. Er ontstaan ruzies die uitlopen op vechtpartijen. De politie vindt volgens de gemeente iedere dag messen, andere steekwapens en grote stenen bij het Lucasbolwerk.
Student Olaf Harryvan vertelde eerder hoe een vrouw messen verkocht voor de deur van studentenvereniging Unitas. "Er zaten een paar mensen omheen die zowel cash als drugs boden", zei hij. "We zijn best wat overlast gewend hier, maar het rijst nu wel echt de pan uit."
De overlast komt al jaren in golfbewegingen terug op het Lucasbolwerk. "Meer overlast door verslaafden Lucasbolwerk", schreef RTV Utrecht in 2011. Maar de afgelopen maanden neemt het aantal incidenten steeds verder toe. De groep overlastgevers is in korte tijd ruim verdubbeld van 56 naar 122 personen. Dat blijkt uit informatie van de gemeente.

Waarom is de groep en de overlast de afgelopen maanden zo gegroeid?

De gemeente Utrecht ziet dat de samenstelling van de groep regelmatig verandert. Het gaat met name om (verslaafde) dak- en thuislozen, Oost-Europese alcohol/drugsverslaafden en overlastgevende vreemdelingen. In april bestond de groep uit zeventig mensen met een adres in Utrecht of een plek in de daklozenopvang. 23 mensen waren onbekend, 21 mensen stonden ingeschreven buiten de gemeente Utrecht, twee mensen stonden geregistreerd als niet ingezetene en zes mensen stonden ingeschreven in Ter Apel. Dat schrijft wethouder Rachel Streefland als beantwoording op schriftelijke vragen. Volgens de gemeente gaat het niet om de groep die overlast veroorzaakte onder het Bollendak in het stationsgebied.
Utrecht is voor de groep een aantrekkelijke stad omdat het legaal is om in het openbaar harddrugs te gebruiken. Dat trekt mensen aan omdat het in veel andere gemeenten wel verboden is. Het Lucasbolwerk trekt binnen Utrecht verslaafden vanwege het veel voorkomende gebruik en de handel van harddrugs. Daarnaast speelt mee dat Utrecht centraal ligt in het land en het zomerse weer mensen naar buiten drijft.

Wat is er tot nu toe aan de overlast gedaan?

Bij de gemeenteraad ligt een voorstel om het gebruik van harddrugs in de openbare ruimte te verbieden. De gedachte is dat druk op gebruikers uitgeoefend kan worden om ze naar een zorginstelling te sturen waar ze binnen mogen gebruiken zoals bij De Stek. Hulpverleners hopen contact op te bouwen en te kunnen helpen waardoor ook de overlast afneemt. De gemeenteraad moet over dat verbod beslissen.
Ondertussen hebben zowel de politie als de gemeente een koppel handhavers vrijgemaakt om extra aanwezig te zijn rondom het Lucasbolwerk. Dat was niet vanzelfsprekend want Sharon Dijksma gaf eerder aan dat de capaciteit van de politie al sinds 2012 niet meer meegroeit met de verschillende problemen van de stad. Daarnaast worden agenten ingezet voor grote processen zoals Marengo, het bewaken en beveiligen van personen en het beveiligen van het Mediapark in Hilversum. Dat valt ook onder de eenheid Midden-Nederland.
In samenwerking met verschillende zorgorganisaties probeert de gemeente contact te leggen met overlastplegers en ze richting de juiste zorg te leiden. Dijksma benadrukte het belang aan van goede zorg voor de groep omdat alleen repressie niet de kern van het probleem aanpakt. "Ook onze inzet op het terrein van zorg moet maximaal zijn."
Dat is ook de reden dat de burgemeester samenwerkt met wethouder Rachel Streefland. Zij is portefeuillehouder maatschappelijke opvang. Net als bij de politie heeft de zorg ook een probleem met de capaciteit De gemeente werkt met zorgaanbieders aan een vast team die op de overlastplegers af gaat. Dat schrijft Streefland in de beantwoording van schriftelijke vragen.
Ook heeft de gemeente het Lucasbolwerk en het Hieronymusplantsoen, aan de andere kant van de Nobelstraat, aangewezen als verblijfsontzeggingsgebied. Dat wil zeggen dat de politie de mogelijkheid heeft om mensen een gebiedsverbod op te leggen. "Hier is de situatie onhoudbaar en met het mooie weer en de zomer op komst, achten we het noodzakelijk dat op korte termijn een doorbraak komt in deze situatie", schrijft Dijksma op 30 mei aan de gemeenteraad.

Ontstaat er door een gebiedsverbod een waterbedeffect?

Als mensen weggestuurd werden bij het Lucasbolwerk zag de gemeente dat ze zich verplaatsten naar het Hieronymusplantsoen. Daarom geldt een gebiedsverbod voor beide delen van het park. Verplaatst het probleem met de gebiedsverboden niet naar andere plekken? "We maken ons uiteraard zorgen over waterbedeffect naar andere plaatsen", schrijft Dijksma in de raadsbrief.
De gemeente ziet het waterbedeffect ook als kans om de groep op te breken. "Veldwerkers en bemoeizorgers geven aan dat het voor hen lastig (en onveilig) is om in deze groep individueel contact te leggen, er is veel agressie", schrijft Dijksma in een brief aan de gemeenteraad. Het geeft volgens haar zorgverleners een kans om op een veilige manier contact te leggen met de verslaafde mensen. "Wanneer de groep zich in kleinere gezelschappen verspreid, kunnen zorgprofessionals beter en veiliger het contact opzoeken en mensen toeleiden naar een plek waar zij (gecontroleerd) kunnen gebruiken en verblijven en daar waar dat kan werken aan stabilisatie en herstel", licht wethouder Streefland toe.

Hoe nu verder?

Tijdens de bijeenkomst van dinsdagavond worden raadsleden door verschillende partijen geïnformeerd over de stand van zaken en mogelijke oplossingen. Op 15 juni volgt een debat in de gemeenteraad over dit onderwerp.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.