Waterschap onder vuur om aanpak versterking Lekdijk: 'Het huis begon te trillen'

© RTV Utrecht
Jaarsveld - Slechte communicatie en gebrekkige informatievoorziening. Bewoners van de Lekdijk bij Lopik zijn de werkwijze van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden zat. Het waterschap werkt momenteel aan de dijk om die te verstevigen. Bij die werkzaamheden bestaat de kans dat er scheuren in huizen komen en verzakkingen. De dijkbewoners zijn er niet gerust op dat goed gemeten wordt dát er schade ontstaat en wie er straks voor die schade opdraait.
"Ik denk dat het iets voor vieren was toen ineens het huis begon te trillen." Tibor Garvelink woont aan de dijk bij Jaarsveld in een monumentaal pand. Wat hij eind augustus van dit jaar meemaakt, is nog het best te vergelijken met een aardbeving. "We stonden hier op de houten vloer te shaken als een gek en zijn meteen naar buiten gerend."
Garvelink weet direct wat de trillingen veroorzaakt. Het zijn de werkzaamheden aan de Lekdijk. Zo'n 200 meter verderop wordt een damwand geplaatst en dat gaat met een hoop geweld. "Ik weet niet wat ze aan het doen zijn, maar dit is niet de manier om een plaat de grond in te jassen", luidt zijn commentaar op dat moment.

(On)zichtbare schade

Garvelink werkt in de bouw, hij leidt infrastructurele projecten. Hij heeft er dus enigszins kijk op, maar ook hij had dit niet zien aankomen. "Dat zeg ik als specialist, maar ook als mens verwacht je niet dat je huis staat te trillen als men aangeeft dat ze de overlast tot een minimum willen beperken."
Dijkbewoner Garvelink is vooral verbolgen over het feit dat hij niet op de hoogte werd gesteld van de gevolgen van de werkzaamheden aan de Lekdijk. "De woningen direct naast het werk, dus in een straal van 30 meter zijn wél geïnformeerd, maar een beetje bouwkundige weet dat trillingen veel verder reiken." Aan het pand van Garvelink is geen zichtbare schade te zien. "Maar ik weet niet of mijn gemetselde fundering wellicht schade heeft opgelopen."
Bovendien is er geen meetapparatuur in de woning geplaatst waardoor nooit aangetoond kan worden dat eventuele schade het gevolg zijn van de werkzaamheden aan de dijk. "Als je geen nulmeting doet voordat de bouw start, waar baseer je dan eventuele schade op?"

Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP)

In het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) werken de 21 Nederlandse waterschappen en Rijkswaterstaat samen aan de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken. Tot 2050 moet er zo'n 1.500 kilometer aan dijken versterkt worden door heel Nederland. In de provincie Utrecht betekent het dat Hoogheemraad De Stichtse Rijnlanden werkt aan de versteviging van 55km dijk tussen Amerongen en Schoonhoven. De Lekdijk beschermt een groot deel van Midden- en West-Nederland tegen overstroming. Als de dijk doorbreekt kan een groot deel van de Randstad overstromen, tot Amsterdam aan toe.

Nulmetingen

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, die verantwoordelijk is voor de dijkversterking zegt wel degelijk te meten en bij te houden of er schade door het werk aan de dijk wordt veroorzaakt. "Het gaat dan onder meer om nulopnamen van alle percelen en opstallen", zegt het waterschap. "Ook installeren we monitoringsapparatuur bij eigenaren, waarvan de eigendommen in de invloedssfeer liggen van de werkzaamheden. De omgevingsmanager is het aanspreekpunt voor de eigenaren, hij of zij beantwoordt vragen en voorziet eigenaren van relevante informatie."
Het stelt de dijkbewoners vooralsnog niet gerust. Michiel Hoctin Boes van bewonersinitiatief 'Sterke Lekdijk' hoort verhalen van mensen op de dijk bij wie er meetapparatuur is geplaatst, maar waar de resultaten van de metingen niet gedeeld worden. "Dat is natuurlijk vreemd, waarom wordt dat niet gedaan?"
"We maken ons als dijkbewoners ernstig zorgen over scheuren in de huizen. De grond is slap en verzakt gewoon. We proberen contact te krijgen met het waterschap, maar het blijft vooral erg stil. Ik wil vooral weten hoe we eventuele schade kunnen afhandelen en wat we kunnen eisen. Nu staat er op de website van het waterschap: 'We meten tot en met 3 jaar na oplevering van de werkzaamheden. Door ervaring weten we dat binnen drie jaar mogelijke schade te zien of te meten is'. Daar gaan we niet mee akkoord, want ook daarna kunnen panden nog schade hebben door de werkzaamheden."

Gelderland en Zuid-Holland

De argwaan van de omwonenden over de schadeafhandeling komt niet uit het niets. Bij eerdere werkzaamheden aan de dijk in Gelderland en Zuid-Holland trad er ook schade op aan huizen in de buurt. De eigenaren van de panden zijn nog steeds in conclaaf met de lokale waterschappen om hun schades aan te tonen en de reparatie vergoed te krijgen.
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden zegt goed te hebben gekeken naar de ervaringen van andere waterschappen en het anders te willen doen. "Daar moesten bewoners zelf met de veroorzaker van de schade aan de slag. Daarom hebben we als waterschap de regie op het schadeproces naar ons toegetrokken. Dat betekent dat wij als waterschap het eerste aanspreekpunt zijn voor eigenaren en dat wij verantwoordelijk zijn voor het afhandelen van de schade."
Het kan de zorgen bij veel dijkbewoners niet wegnemen. Over zo'n twee jaar zijn de gedeeltes van de dijk waar Hoctin Boes en Garvelink wonen aan de beurt. Zij willen voordat de schop in de grond gaat bij hen voor de deur meer duidelijkheid van het waterschap. "Natuurlijk is het nodig om de dijk te versterken, probeer de overlast te beperken en informeer de mensen die het aangaat. Ik ben er in ieder geval niet gerust op."

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.