VVD mogelijk maanden met zetel minder door zwangerschap Queeny Rajkowski: 'Gat in de wet'

© RTV Utrecht / Lot Schulze
Utrecht - Queeny Rajkowski (VVD) is vorige week opnieuw de Tweede Kamer ingestemd, maar dat zorgt mogelijk nu al voor een probleem. De Utrechtse is hoogzwanger en daar is de wet niet op berekend. Daardoor blijft haar zetel waarschijnlijk een tijdje leeg. Hoe kan dat?
"Politiek en zwangerschap laten zich niet altijd plannen", zegt Rajkowski. Volgende week woensdag moeten alle 150 kersverse Kamerleden naar Den Haag om geïnstalleerd te worden. Maar Rajkowski moet die dag misschien aan zich voorbij laten gaan omdat ze hoogzwanger is. "Je moet aanwezig zijn om geïnstalleerd te worden en ik ben rond die tijd uitgerekend", vertelt ze. "Daarnaast zit je als hoogzwangere vrouw ook niet te wachten op opdoffen en naar Den Haag en terug."
Bovendien kan ze niet vervangen worden als ze niet geïnstalleerd is. Rajkowski legt uit hoe dat zit: "Als ik niet geïnstalleerd word, ben ik geen Kamerlid en kan ik dus niet met verlof. En daardoor dus ook niet vervangen worden." Het zou betekenen dat de VVD het tijdelijk met een zetel minder moet doen. "Gelukkig krijg ik vanuit de VVD-fractie en de griffie van de Tweede Kamer alle hulp en flexibiliteit om te zorgen dat het proces aan de wet voldoet en zo soepel mogelijk verloopt."

Het wetboek induiken

Als hoogleraar Staatsrecht Ingrid Leijten van Tilburg University dit verhaal hoort, is ze meteen geïntrigeerd. "Interessante kwestie, maar ik moet er even induiken", zegt ze. Een dag later heeft ze de wetboeken uitgeplozen en belt ze terug. "Het blijkt dat het recht niet helemaal gemaakt is voor deze situatie", vat ze haar bevindingen samen.
Leijten: "Het is niet zo dat je pas Kamerlid bent na de installatie. Dat ben je al als je geloofsbrieven zijn goedgekeurd." De moeilijkheid zit hem vooral in de vervanging, aldus de hoogleraar.

Een geloofsbrief is schriftelijk bewijs dat iemand aan de wettelijke eisen voldoet om een functie uit te oefenen. Wie de Tweede Kamer in wil, moet daarvoor drie stukken aanleveren: een verklaring dat je geen functies bekleed die onverenigbaar zijn met het Kamerlidmaatschap, een bewijs dat je ouder bent dan 18 jaar en een verklaring dat je de Nederlandse nationaliteit hebt.

De tijdelijke vervanging bij zwangerschap is in de Tweede Kamer namelijk nogal omslachtig geregeld. Kamerleden moeten een verzoek tot tijdelijk ontslag indienen en worden als dat is goedgekeurd voor een periode van zestien weken vervangen door de eerstvolgende op de kandidatenlijst van de partij. Korter dan zestien weken kan niet, langer wel, maar dan weer voor een periode van precies zestien weken.
Dit moet je volgens Leijten op zijn laatst vier weken voor de bevallingsdatum aanvragen, maar dat gaat in dit geval niet, aangezien Rajkowski nog niet geïnstalleerd is in de Kamer. "En dus wordt het moeilijk haar alsnog te vervangen", vertelt de hoogleraar.
Het zal niet doelbewust zo opgesteld zijn, maar wat mij betreft is dit een vorm van benadeling van zwangeren en daarmee vrouwen
Ingrid Leijten, hoogleraar Staatsrecht
Daarom is het volgens Leijten hoog tijd deze wet aan te passen. "Het zal niet doelbewust zo opgesteld zijn, maar wat mij betreft is dit een vorm van benadeling van zwangeren en daarmee vrouwen", is de hoogleraar duidelijk. Ook het tijdelijke ontslag bij een zwangerschap is haar een doorn in het oog. "Dat zou je ook gewoon anders moeten noemen."
De VVD-politicus kan in ieder geval altijd bij Leijten aankloppen. "Ik ben best bereid daar als jurist wat ruchtbaarheid aan te geven, mocht ze dat willen. We moeten zorgen dat het systeem op orde is, want op deze manier maak je het vrouwen toch weer net iets moeilijker. Dat is jammer en onnodig."

Gat dichten

De kans dat Rajkowski ondanks het gemis in de wet alsnog vervangen wordt, acht Leijten klein. "In de wet staat dit, daar wijk je niet zo snel vanaf." Juist daarom is het belangrijk dat er aandacht voor de zaak komt, vindt ze. "Dit laat zien dat die vervangingswet niet waterdicht is. Je kunt er een goed juridisch argument van maken dat dat gat niet moet bestaan en gedicht moet worden."
Rajkowski zelf probeert er niet te veel aan te denken, laat ze weten. "Voor mijn situatie gaat het niet meer lukken om alles wettelijk goed te regelen. Voor de toekomst moet dit wel gebeuren, zeker als we ook mensen in de politiek willen, hebben die zwanger kunnen worden."
Ze vult aan: “Omdat ik al hoogzwanger ben, probeer ik het voor nu zoveel mogelijk los te laten en me over te geven aan de situatie. Misschien komt het allemaal wel goed. Dan is het alsnog niet oké, maar loopt het met een sisser af."

In de Tweede Kamer is vorige maand ook gesproken over dit onderwerp, na vragen van D66-Kamerlid Joost Sneller. Demissionair minister Hugo de Jonge liet daarop weten dat er advies is gevraagd aan het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtsdragers. "We zijn bezig met een eerste standpuntbepaling", zei hij. Verder stelde De Jonge dat "het best een weerbarstig onderwerp" is met "vaak zelfs gevolgen voor de grondwettelijke bepalingen die daarover gaan". De wet daadwerkelijk aanpassen, belooft dus een lastige klus te worden

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.