Dit is waarom er in Utrecht geen referendum is over betaald parkeren, en in Amersfoort wel

© RTV Utrecht / Marc van Rossum du Chattel
Utrecht - Veel Utrechters willen graag een referendum over het besluit om betaald parkeren in de hele stad in te voeren. Toch heeft de wethouder al aangegeven dat het er niet komt. In Amersfoort konden inwoners zich recent wel uitspreken over het plan, en bleken massaal tegen. In Amersfoort wél een referendum, in Utrecht niet: hoe zit dat? En komt het referendum er definitief niet? De Utrechtse VVD denkt dat er nog een kans is.
Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen vorige maand konden inwoners van Amersfoort twee keer stemmen. Eén keer voor de landelijke politiek en één keer voor of tegen betaald parkeren. De gemeente wil dat op termijn in de hele stad invoeren. Driekwart van de Amersfoorters stemden tegen het plan, ze willen geen betaald parkeren in de hele gemeente. In Utrecht wordt hetzelfde plan uitgevoerd, het besluit is al gevallen: in elke straat in de gemeente moet in de toekomst betaald worden voor het parkeren. Waarom kunnen Utrechters daar niet over stemmen?
Het heeft te maken met de vorm van het voorstel. In Amersfoort ging het over een beleidswijziging, en beleidswijzigingen zijn referendabel. Wethouder Lot van Hooijdonk (GroenLinks) heeft het in Utrecht anders aangepakt. Zij doet het voorstel niet als een beleidswijziging, maar als een verandering van de belastingverordening. En besluiten van de gemeenteraad die te maken hebben met tarieven van de lokale belastingen zijn niet referendabel.

Principieel tegen

Door meerdere partijen in de Utrechtse politiek wordt deze vorm gezien als een trucje om te voorkomen dat er een referendum gehouden kan worden in Utrecht. Marijn de Pagter (VVD) is één van hen. Zijn partij is principieel tegen invoering van betaald parkeren in de hele gemeente. "Wij vinden dat elke buurt zelf moet kunnen beslissen of er betaald parkeren in hun eigen wijk komt", zegt hij. Dat systeem kende Utrecht jaren, en heet 'een draagvlakmeting'. Als een buurt geen betaald parkeren wil, dan komt het er niet. "Dat gaat eigenlijk heel goed, hè."
Maar die draagvlakmeting wordt afgeschaft, in plaats daarvan krijgt elke straat betaald parkeren en daar komt geen referendum over. Toch heeft De Pagter een mogelijk achterdeurtje gevonden om de invoering voor betaald parkeren alsnog met een referendum voor te leggen aan de Utrechters. Het is een nogal technisch trucje. Een paar jaar geleden stelde de gemeenteraad de 'parkeervisie' vast. Dat is een beleidsnota waarin het parkeerbeleid voor de lange termijn beschreven wordt. Daarin staat niets over betaald parkeren in de hele gemeente. En dus is het voorstel van Van Hooijkdonk in strijd met die visie.
Als een buurt geen betaald parkeren wil, dan komt het er niet.
Marijn de Pagter (Utrechtse VVD)
De Pagter wil nu dat er een aanvulling komt op de parkeervisie. Dat heet een addendum, en dat is geen belastingmaatregel maar een beleidsstuk. En dus is dat addendum wel referendabel. In een commissievergadering wist hij een meerderheid voor zo'n addendum te krijgen. Ook daar was weer een trucje voor nodig. Als er gestemd wordt in de commissie dan heeft elke partij één stem, ongeacht de grootte van de partij. Aangezien er vijf coalitiepartijen zijn en tien oppositiepartijen lukte het de VVD om die meerderheid te vinden. Als dezelfde stemming in de gemeenteraad was gedaan dan had hij geen meerderheid gehad, omdat de vijf coalitiepartijen een meerderheid hebben in zetels. Of er daadwerkelijk alsnog een volksstemming komt, bepaalt de referendumcommissie.
Wethouder Van Hooijdonk lijkt huiverig voor een referendum, ze heeft Amersfoort als voorbeeld. Daar werden binnen de kortste keren voldoende handtekeningen opgehaald, zodat het referendum georganiseerd kon worden. Het waren 6823 geldige handtekeningen, honderden meer dan noodzakelijk. En ook de uitslag laat niets te raden over, de bewoners van de Keistad willen geen betaald parkeren in de hele stad.
© RTV Utrecht / Marc van Rossum du Chattel
Van Hooijdonk heeft in het verleden al vaker laten zien dat ze de mening van Utrechters lastig vindt te combineren met haar beleidswensen. Bij meerdere projecten in de stad nam ze beslissingen die in strijd waren met de wensen van buurtbewoners. Het nemen van impopulaire maatregelen hoort bij het besturen van een gemeente, een wethouder wordt geacht om een breed spectrum van belangen in het oog te houden. Oppositiepartijen zoals UtrechtNu! en Utrecht Solidair zijn echter van mening dat Van Hooijdonk vooral de belangen van haar eigen achterban meeweegt.
Ik ben ook niet wethouder referenda, dus dat ga ik niet doen.
Wethouder Lot van Hooijdonk (GroenLinks)
Op vragen of Van Hooijdonk een referendum een goed middel vindt om te peilen of Utrechters voor of tegen betaald parkeren in de hele stad zijn, geeft ze alleen ontwijkende antwoorden. "Ik vind daar niet zoveel van", zegt ze tegen RTV Utrecht. "We hebben een tijdje geleden een raadsvoorstel gemaakt om betaald parkeren voor de hele stad in te voeren. Dat hadden we zo ook met elkaar afgesproken." Ook op de vraag of ze voor of tegen inspraak van Utrechters is geeft ze geen antwoord: "Ik ga hier niet een gesprek over referenda voeren. Ik ben ook niet wethouder referenda, dus dat ga ik niet doen."

Gat in begroting

Het betaald parkeren in de hele gemeente is inmiddels opgenomen in de meerjarige begroting van de gemeente Utrecht. Als Utrechters het plan alsnog wegstemmen, dan ontstaat er een gat in de begroting. De opbrengst van de parkeerbelasting wordt volgens De Pagter overigens nogal overschat. "Het gaat volgens mij volgend jaar om één of twee miljoen. En het jaar erop iets meer", rekent hij voor. "En zo loopt het op tot iets van zeven of acht miljoen in 2027. Dat zijn echt geen torenhoge bedragen die je die niet kan dekken."
Het referendum in Amersfoort is overigens een raadgevend referendum, het is niet bindend. Het gemeentebestuur kan daarom de uitslag van de volksraadpleging naast zich neerleggen en alsnog betaald parkeren in de hele gemeente invoeren. Zo'n scenario is in Utrecht ook goed mogelijk. Marijn de Pagter van de VVD is overigens helemaal niet overtuigd dat een referendum op een afwijzing van betaald parkeren uitdraait, hij houdt het zeker voor mogelijk dat een meerderheid van de Utrechtse kiezers de plannen voor betaald parkeren in de hele gemeente omarmt.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.