Onderzoek: provincies halen stikstofdoelen niet met huidige plannen

© RTV Utrecht/Nathalie Ringrose
Provincie Utrecht - Provincies moeten nog veel verder gaan in hun plannen om de uitstoot van stikstof door de landbouw tegen te gaan. Uitkopen van grote uitstoters helpt wel maar het is niet voldoende om de doelen te halen. Dat is de conclusie van een gezamenlijk onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de universiteit in Wageningen (WUR) en ingenieursbureau Deltares.
De stappen die provincies moeten zetten om de doelen voor 2030 en 2035 te halen zijn veel duurder en ingrijpender dan tot nu toe gedacht. De veestapel moet verder inkrimpen, natuurgebieden moeten worden uitgebreid en de gebruikswijze van honderdduizenden hectaren landbouwgrond moet anders. De onderzoeksgroep heeft er een hard hoofd in dat dit alles binnen tien jaar gaat lukken.

Meer verantwoordelijkheid voor provincies

De inschatting is dat het lastig wordt om de landbouw op korte termijn te kunnen omgooien, terwijl de capaciteit en de expertise bij de overheid juist is afgebouwd. Het Rijk denkt dat 24 miljard euro genoeg is om dit te bekostigen terwijl provincies menen dat het dubbele nodig is. "Niet alles kan tegelijk", schrijven de organisaties. Maatregelen moeten "hap voor hap en stap voor stap" worden doorgevoerd.
Demissionair minister van Natuur en Stikstof Christianne van der Wal: "Een opgave van ongekende omvang, de overheid moet niet wachten op perfecte plannen die op elk detail zijn uitgewerkt." Van der Wal pleit er voor om stap voor stap aan oplossingen te werken, zo wil ze ook meer verantwoordelijkheid bij de provincies neerleggen. Zij moeten dan regionale doelen opstellen voor natuur, water, klimaat en stikstof.

'Berichten van een vorig kabinet'

Bestuurder Erik Luiten van boerenactiegroep Agractie spreekt van een dieper wordend moeras rond de problematiek. "Voor de instandhouding van de natuur moet verder worden gekeken dan alleen stikstof als graadmeter." Ook stelt hij dat het niet alleen om boeren gaat als veroorzakers van stikstofuitstoot. "Ik hoop dat de politiek dat ook inziet."
Farmer Defence Force-voorman Mark van den Oever gaat nog een stapje verder. "Dit zijn berichten van een vorig kabinet en een vorige realiteit. Er blijft helemaal niks over van het stikstofbeleid want er is geen geld meer." Daarmee doelt hij op de formatie die boven de markt hangt. De BBB en PVV zijn grote criticasters van de huidige stikstofregels. "We moeten keuzes maken: munitie voor het leger of boeren uitkopen."

Een hele grote opgave

Het rapport geeft volgens het Utrechtse provinciebestuur aan dat er nog heel veel nodig is om de gestelde doelen te halen. "Wij zijn daar niet door verrast, want we zijn als provincies voor een hele grote opgave gesteld. Daarom focussen we ons juist al geruime tijd op wat we wél kunnen doen om de natuur in onze provincie te herstellen, de stikstofuitstoot omlaag te brengen en het watersysteem klimaatbestendig te maken", zo laat gedeputeerde Mirjam Sterk weten via een woordvoerder.
Eerder deze maand heeft de Tweede Kamer besloten 3 miljard euro beschikbaar te stellen om de transitie van het landelijk gebied vorm te geven. De gedeputeerde is daar blij mee, maar hoopt ook op meer en nog snellere investeringen van het Rijk, niet alleen voor de natuur, maar ook voor de boeren. "Robuust natuurherstel en perspectief voor de landbouw gaan namelijk hand in hand", zegt ze.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.