Van Rossem over hoe 120 politiemensen de inrichting Dennendal kwamen ontruimen

Maarten wil alles weten over  het incident dat 50 jaar geleden op Dennendal plaatsvond
Maarten wil alles weten over het incident dat 50 jaar geleden op Dennendal plaatsvond © RTV Utrecht
Den Dolder - Wanneer we nu denken aan zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, denken we vaak aan initiatieven als restaurantjes gerund door mensen met een beperking, kleine begeleid wonen projecten en inclusief onderwijs. Hoe anders was dat halverwege de vorige eeuw? Maarten gaat terug naar het terrein van Dennendal, tegenwoordig Reinaerde, in Den Dolder. 50 jaar geleden raakte daar de discussie over zorg voor mensen met een verstandelijke beperking zo verhit, dat de Tweede Kamer zich er mee bemoeide en dat uiteindelijk de Mobiele eenheid het terrein kwam schoonvegen. Hoe kon het zover komen? Kijk hieronder naar de uitzending:
Maarten van Rossem over de gevolgen van het politieoptreden op Dennendal

Zwakzinnigen

"Hoe we vroeger keken naar mensen met een verstandelijke beperking - zwakzinnigen noemden we ze toen nog - is totaal anders dan nu", legt socioloog Femmianne Bredewold uit. "Mensen met een beperking woonden samen met mensen met een psychische kwetsbaarheid in grote groepen, soms wel met 60 tot 80 mensen. Ze leefden weggestopt, volgens een strak dagritme, kenden geen privacy en er werd algemeen gedacht dat ze een beter leven zouden hebben buiten de reguliere samenleving."
"Aan het begin van de twintigste eeuw begon dat langzaam te veranderen. Kennis van medische zaken sprong vooruit en ook het gevoel dat we mensen die 'anders' waren toch wel erg ver wegstopten werd heviger. Het idee dat we deze mensen reduceerden tot alleen maar hun beperking werd sterk. Veel mensen vonden dat het anders moest."

Carel Muller

Eén van de voorlopers in de strijd voor andere zorg was psycholoog Carel Muller. Muller had een vernieuwingsideaal: een samenleving waar plaats is voor mensen die 'anders' zijn. Een inrichtingsterrein waar 'ziek' en 'gezond' samenleeft, want, zei hij, "We zijn allemaal mensen en moeten samen mens zijn". Hij stelde voor het inrichtingsterrein van Dennendal te ‘verdunnen’: een minder grote concentratie van ‘ziek-zijn’ door een belangrijk percentage van ‘gezond-zijn’ toe te voegen. Het experiment eindigt met de dramatische ontruiming van Dennendal.
Carel Muller tijdens de ontruiming van Dennendal
Carel Muller tijdens de ontruiming van Dennendal © ANP

Voorpaginanieuws

Door hevige conflicten over Mullers 'verdunningsconcept' werd Dennendal voorpaginanieuws. Dennendal hing aan elkaar van conflicten: binnen de staf, tussen staf en bestuur, tussen medewerkers, met ouders en tussen ouders. Het gevolg was een heftige en onoplosbare polarisatie van alle partijen, waar zelfs toenmalig premier Den Uyl geen oplossing meer voor zag. De ontknoping op 3 juli 1974 was dramatisch: terwijl meer dan 100 man politie het paviljoen ontruimde en Cees Muller en zijn vele medewerkers in politiebusjes afvoerden, werden de bewoners van het terrein gehaald en met bussen naar de andere kant van het land gebracht.

Erfenis

Na de rellen leek het er op dat het gedachtengoed van Muller zou verdwijnen. Toch is niets minder waar. Bredewold: "Op lange termijn hebben de inzichten van Carel Muller gewonnen. Zijn gedachtegoed is gemeengoed geworden. Mensen met een verstandelijke beperking wonen voor het grootste deel middenin de samenleving en hebben zeggenschap over hun eigen leven. Ja, ik denk dat Muller hier wel één van de architecten van is."

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.