Utrechts Klokkenluiders Gilde luidt al 45 jaar klokken in de stad

© Annelies Smit
Utrecht - Het Klokkenluiders Gilde Utrecht viert dit jaar haar 45-jarige jubileum. Dat wordt gevierd met luidingen van Utrechtse klokken op verschillende locaties. "Ik vind het een gezellig geluid."
Eén van die dagelijkse luidingen in het Utrechtse centrum is de luiding van het ‘papklokje’ in het Bartolomeus Gasthuis. Vroeger werd deze klok geluid wanneer de stadspoorten sloten en het tijd was om een bord pap te eten. Het is een kleine klok van 52 kilo, legt Annelies Smit uit. Smit is coördinator van de luiders op deze locatie en zelf ook luider. "In Bes gestemd, voor de liefhebber. Er zijn weinig klokken in Bes gestemd, maar deze dus wel."
De papklok stamt uit 1471. Deze klok wordt vanaf de begane grond geluid. Luiders die niet meer goed ter been zijn, hoeven dus geen traptreden meer te klimmen.
Detail van de Bartolomeus klok.
Detail van de Bartolomeus klok. © Annelies Smit

850 leden

De kleine klok heeft een zogenaamde luidstok. Voor een luider is dit moeilijk te horen, wat het luiden uitdagender maakt. Het is daarom niet voor niets dat de opleiding klokkenluiden een jaar duurt. "Het is nog best lastig, om met de luidstok te luiden en om ‘m regelmatig tweezijdig te krijgen, dat is de bedoeling", legt Smit uit. "Hij mag niet aan een kant hard en aan de andere kant zacht. Dat is slecht voor de klok, daar krijgt ie slijtage aan de binnenkant."
Sinds 2010 wordt de klok van het Bartolomeus Gasthuis dagelijks om 12.00 uur te horen om de lunchpauze aan te kondigen. "Na twee minuten is de dagelijkse luiding klaar. We hebben wel lange luidingen, bij het overlijden van bewoners. Dan luid je soms wel tien minuten.” Daarnaast zijn er ook langere luidingen op feestdagen, de naamdag van Bartolomeus en bij uitvaarten. “In het woonzorgcentrum voor ouderen, vrij veel mensen overlijden hier. Ze gaan de voordeur binnen en de voordeur uit, ze worden ‘uitgeluid’. Dat doet het klokkenluidersgilde", zegt Smit.
Utrecht heeft de grootste klokkenluidersvereniging met momenteel 850 leden, waarvan 92 leden ook daadwerkelijk luiden. "Hier in Utrecht hangen ook de meeste klokken."

'Mooiste geluid'

Volgens Smit wordt het geluid in elk geval goed gewaardeerd in de buurt. Jaren geleden nam het gilde een enquête af in de buurt om te vragen wat bewoners ervan vinden. "De meesten vinden het leuk, het biedt houvast. Ze waarderen het erg. Toen we in coronatijd tijdelijk niet konden luiden, vonden bewoners dat heel erg."
Volgens Smit creëert met de hand klokluiden het mooiste geluid. "Dan kan je het geluid goed doseren. Net zoals wanneer je op kristalglas tikt met je knokkel. Als je dat zachtjes doet, is dat mooi. Gaat dat hard, dan is dat niet mooi."
Een bewoonster van het Bartolomeus Gasthuis komt net binnenlopen met haar boodschappen. "Ik woon hier vlak boven, daar hoor ik het goed", zegt ze. "Ik vind het een gezellig geluid."

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.