Hulp met schulden vanuit de rechtbank is broodnodig, zien ook rechters zelf

© RTV Utrecht / Timo Anceaux
Bilthoven - Ruim een half miljoen mensen in Nederland hebben problematische schulden. Als gevolg van de schulden kunnen gezinnen van het gas worden afgesloten of worden mensen zelfs het huis uitgezet. De rechtbank beslist hierover, maar het zorgt ervoor dat de problemen alleen maar groter worden. Dat weten de rechters zelf ook. De rechtbank Midden-Nederland probeert nu deze mensen te helpen.
Vanaf vandaag werken er namelijk schuldenfunctionarissen. Dit zijn getrainde medewerkers van de rechtbank die door de rechter kunnen worden opgeroepen, als blijkt dat de persoon die voor de rechter moet verschijnen schulden heeft. De schuldenfunctionaris van de rechtbank gaat het gesprek aan met de schuldenaar en legt vervolgens contact met de juiste instanties.
Vaak weten mensen met schulden niet waar ze moeten beginnen. Of soms zorgt schaamte ervoor dat hulp vragen moeilijk is. "Daarom is een schuldenfunctionaris een eenvoudig, maar cruciaal handvat", zegt Nadja Jungmann, lector Schulden en Incasso aan de Hogeschool Utrecht.
Jungmann vindt de functie van schuldhulp bij de rechtbank een aanwinst, maar meent ook dat dit een onderdeel moet zijn van een grotere beweging. "We moeten op meer plekken 'vroeg-signaleren'. Ook bij huisartsen, of bij werkgevers kunnen mensen die schulden hebben eerder gesignaleerd worden."

Gevoel van machteloosheid

Voor rechters kan de schuldenfunctionaris het gevoel van machteloosheid een beetje wegnemen. "Rechters weten dat het oordeel dat zij vellen, soms de problemen van mensen verergeren", vertelt persrechter Pauline Elferink. "Toch kunnen zij niet anders, want als iemand niet betaalt, dan staat de schuldeiser juridisch helemaal in zijn of haar recht."
Elferink ziet in de rechtszaal dat geldproblemen bij bijna alle zaken een rol spelen. "Denk aan een echtscheiding, waarna de alimentatie niet betaald wordt. Of als personen in het strafrecht terechtkomen, dan komen ze daar ook moeilijk uit."
"Het is natuurlijk enorm schrijnend als er beslag wordt gelegd op iemands huis, of het gas wordt afgesloten", gaat rechter Elferink verder. "Dus het geeft rechters wel een fijn idee dat ze weer iets van perspectief kunnen bieden met een schuldenfunctionaris."

Signaleren

Meerdere rechtbanken hebben al succesvol gebruikgemaakt van schuldenfunctionarissen. Zo meldt de Rechtbank Den Haag dat sinds 2020 al ongeveer 250 doorverwijzingen zijn geweest. Hiervan leidde 75 procent uiteindelijk tot hulp van de gemeente, de plek waar schuldenaren als eerste terechtkomen.
Toch wil lector Jungmann nog niet dat de vlag uitgaat, want vaak worden schuldenaren te laat opgemerkt. Ook wijst Jungmann erop dat werkgevers een rol kunnen spelen en niet bang hoeven zijn dat zij de privacywetgeving overtreden. "Als een rechter beslag legt op het inkomen van iemand met schulden, is het uiteindelijk de werkgever van de schuldenaar die dat moet uitvoeren. Zij zijn dus op de hoogte van de schuldenproblematiek."
"Een gesprek waarin wordt gewezen op de mogelijkheden die er zijn om hulp te krijgen, mag gewoon", legt Jungmann uit. "Maar een gesprek waarin wordt gevraagd hoe het gaat, kan ook al wonderen doen."

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.