O Dennenboom, o Dennenboom, wat is jouw heelkracht wonderschoon!

© RTV Utrecht
PROVINCIE UTRECHT - Goedemorgen luisteraars,
Vandaag, Tweede Kerstdag, ga ik wat bijzondere dingen over de kerstboom vertellen. Er bestaan, al vele eeuwen, tal van kerstgebruiken. Het neerzetten van de kerstkribbe, kerstliederen, het kerstmannetje, het bakken van het kerstbrood, het luiden van de kerstklokken en tal van andere gebruiken. De kerstboom is misschien wel één van de meest gebruikelijke kerstrituelen. Zoekend in de geschiedenis wordt duidelijk, dat de kerstboom voor het eerst wordt genoemd in 1521, in Straatsburg. Pas laat in de 19e eeuw doet de kerstboom zijn intrede in Nederland. Afgaande op de 16e en 17e eeuwse, met name Duitstalige kerstliederen, moet de kerstboom oorspronkelijk een dennenboom geweest zijn. Toch is de kerstboom die we nu in huis hebben staan geen den, maar een spar. Een spar heeft kortere naalden dan een dennenboom en nog een verschil: bij de den zitten er altijd twee naalden aan elkaar , vanaf de tak bezien en de spar juist één.
Dennen en sparren behoren tot de plantenfamilie der naaldbomen en bevatten veel hars. Als je de kerstboom voor de kerst in orde maakt, heb je meestal iets van die kleverige hars aan je handen. Hars uit de den en de spar heeft een heerlijke, typische geur. Met name in de knoppen van de den en de spar bevindt zich veel hars. En dan weer zo’n unieke samenhang: de kerstboom is een symbool van het groene leven, want de naalden vallen in de herfst en winter niet af. Het groene leven, dus het vitale leven. En juist met kerst vieren we de geboorte van het Nieuwe Leven, namelijk de geboorte van Jezus, zo’n 2000 jaar geleden. Wat velen wellicht niet weten is, de kerstboom, een heilzaam werkende geneeskrachtige stoffen bevat.
Al vele eeuwen is de geneeskrachtige werking van de dennenknoppen bekend. In oude kruidenboeken kun je lezen hoe waardevol de uitwerking van baden, tincturen en siropen van de dennenknoppen kunnen zijn. De den heet in het Latijn: Pinus Sylvestris, de grove den. Dennenknoppen bezitten o.a. vochtafdrijvende en zweetopwekkende eigenschappen. Dat is prima bij een wintergriepje. Maar de belangrijkste werking van de dennenknoppen betreft de luchtwegen. In vroeger tijd werd er bijvoorbeeld gestoomd met dennenknoppen in een bak kokend water.
Heerlijke geur, en veel lucht gevend. De naalden van dennen en sparren zijn ook zeer luchtzuiverend. In Zweden en Noorwegen werd in de zeventiger jaren van de vorige eeuw erg veel den- en sparmateriaal aangeplant in de grote steden, om de luchtvervuiling enigszins tegen te gaan.
Tegenwoordig kun je van verschillende firma’s prima dennenknoppensiroop kopen of een etherische (dat is de vluchtige) olie van dennenknoppen.
De siroop is een probaat middel bij hoest en verkoudheid en een lekker warm bad, met daarin 20 druppels dennenknoppen-olie werkt zeer ontspannend en weldadig op de luchtwegen.
We kunnen, al zingend op de melodie van dat oude kerstlied een variatie op de tekst zingen:
“O Dennenboom, O Dennenboom, wat is jouw heelkracht wonderschoon.
Ik wens u een prettige Tweede Kerstdag en graag weer tot de volgende week.
Copyright 26-12-2021, Jaap Huibers, Amerongen.