RTV Utrecht RTV Utrecht RTV Utrecht RTV Utrecht


Jaap Huibers


Hulst…prachtig als kerstversiering …ooit een waardevol geneeskruid.


Goedemorgen luisteraars,

Dennen- en Sparrengroen, Hulst, rood lint, ja, dat zijn al heel lang vaste attributen voor de Kersttijd. Kerstbloemstukjes worden er mee opgesierd, in etalages van winkels werd het, zeker vroeger, dikwijls gebruikt en binnenshuis proberen we enige Kerstsfeer te toveren met takken groen, Hulst en een Maretak boven de kamerdeur. Ja, die Maretak is een echte doerak, want als je er samen staat met iemand die je al lange tijd eens een zoentje had willen geven, dan mag dat als je samen onder die maretak staat. Advies: hang boven iedere deur een takje Maretak. Heb je statistisch bezien beslist meer kans om zoenend de kersttijd door te komen… Over enkele weken ga ik u iets vertellen over de geneeskrachtige eigenschappen van de kerstboom, maar vandaag beginnen we met de Hulst. In het Latijn heet de plant: Ilex aquifolium. Hulst kennen we in de tuin meestal als een heester, maar als de Hulst in het wild kan doorgroeien kan het een boom worden van wel 20m hoog. De Hulst is met Kerst als versiering erg geliefd, wellicht om de combinatie van prachtig, diepgroen blad en de vuurrode bessen. Van oorsprong komt de Hulst uit meer Zuidelijke streken, zo rond het Middellandse Zeegebied. De Romeinen zagen in de Hulst een symbool voor eeuwig leven. De achtergrond daarvan heb ik tot op heden niet kunnen ontraadselen, want als je de bessen van Hulst eet, kunnen zeer ernstige vergiftigingsverschijnselen optreden. Dus, en zeker kinderen: nooit hulstbessen eten of gebruiken. Lijsters zijn er erg van gecharmeerd. Ze kunnen in korte tijd alle rode besjes uit een Hulststruik wegpikken. We zullen maar zeggen: voor de lijster is de rode bes van de Hulst een kerstdelicatesse. Tegenwoordig wordt Hulst niet of nauwelijks meer gebruikt in de kruidengeneeskunde of homeopathie. Tot zo’n 40, 50 jaar geleden was dat anders. Er werd een tinctuur gemaakt uit de bladeren. Die bevatten namelijk geen enkele, voor de mens giftige stof. Ook weer uit eeuwen lange ervaring, wist men dat de tinctuur uit de Hulstbladeren vocht afdrijvende eigenschappen bezit, als ook het zweten sterk bevordert, vergelijkbaar met Lindebloesemthee, die ook dikwijls gebruikt werd om, bijvoorbeeld bij griep, eens lekker te kunnen zweten, waardoor de koorts meestal zakt. In laatmiddeleeuwse kruidenboeken wordt over de Hulst wel gezegd, dat het een Fugae Demonum is, of wel, een ‘Jaag den Duvel’. In de Middeleeuwen werd namelijk dikwijls een verband gezien tussen het uiterlijk van de plant en de vermeende kwaliteiten ervan. Vanwege die venijnig stekende punten aan de bladeren van de Hulst meende men, dat de ‘Duivel’, de plant niet kon bereiken. De Hulst was dus een duivel-verjager. Zeker tot midden 20e eeuw werd de tinctuur, getrokken uit de hulstbladeren gebruikt bij: reuma, jicht, chronische bronchitis, maar ook als koortswerend middel bij griep. Er was, voor de Tweede Wereldoorlog in het toenmalig Nederlands Indië, een aantal artsen die Hulstblad tinctuur inzetten bij malaria, een aandoening waar koorts een kenmerkend verschijnsel is. Welnu, via internet is er misschien nog aan Ilex-tinctuur te komen, maar dan wel van het blad gemaakt, want dat is volledig veilig. Bij de hiervoor genoemde klachten is het beslist de moeite waard om Hulstbladtinctuur te beproeven. Heel bijzonder, hoe de planten die rond Kerst een rol spelen in de folklore, ook steeds weer medicinale eigenschappen blijken te bezitten. Luisteraars, graag weer tot de volgende week.

Copyright 09-12-2018, Jaap Huibers, Amerongen.

 


Eerder verschenen Jaap Huibers:

- Hulst…prachtig als kerstversiering …ooit een waardevol geneeskruid.
- Sint Nicolaas ‘overdenking’.
- Column voor 25 november 2018 – Ginkgo biloba: bevordert de doorbloeding in de haarbloedvaatjes.
- Column voor 18 november 2018– Heemst (Althea off.) bij een schrale hoest en ‘rauwe’ slijmvliezen van mond en keel.
- Paprika, gezond met een kleine waarschuwing.
- Griekse Alant (Inula Helenium), een heerlijke siroop bij hoest en vastzittend slijm.
- Venkel…heerlijk in de keuken en een weldaad voor maag en darmen