RTV Utrecht RTV Utrecht RTV Utrecht RTV Utrecht

- advertentie -
- advertentie -

Jaap Huibers


Brave Hendrik, een gezonde groente en een broertje van spinazie


Goedemorgen luisteraars,

 

Een ‘Brave Hendrik’…. Dat werd vroeger wel gezegd van een jongen die al te braaf was of zich als zodanig voordeed.

Er wordt gezegd, dat die uitdrukking ‘Brave Hendrik’ afkomstig is uit een destijds veel gelezen schoolboekje van een zekere Nicolaas Anslijn, die leefde van 1777-1838.

De vraag is dan, hoe is die Nicolaas Anslijn op het idee gekomen om over een Brave Hendrik te spreken?

En dat zou wel eens een heel ‘plantaardig’ achtergrondje kunnen hebben. Want wat is het geval?

Er bestaat een plantenfamilie met de Latijnse naam: Chenopodiacea, de ganzenvoetfamilie.

De naam Chenopodium is te danken aan het feit dat de bladeren van de meeste soorten van deze plantenfamilie gelijkenis vertonen met de  platte poten van ganzen.

Chenopodium is namelijk opgebouwd uit twee Griekse woorden, en wel, ‘chen’, dat gans  betekent en ‘podos’, of wel: voet.

Een van de ganzenvoet soorten is ….jawel….de Brave Hendrik.

In het Latijn: Chenopodium bonus-henrikus.

En die naam stamt waarschijnlijk weer af van koning Hendrik IV van Navarra, hij leefde van 1553 tot 1610, die  heel erg gesteld was op deze plant , vooral als… de heerlijkste en gezondste voorjaarsgroente.

In Engeland werd de Brave Hendrik ‘Fat Hen’ genoemd, dat weer was afgeleid van het Duitse Fette Henne.

Als in de 16e eeuw werd de Brave Hendrik aangewend om pluimvee vet te mesten.

Maar ook mensen hebben de Brave Hendrik gedurende vele eeuwen als voorjaars groente gegeten, in plaats van spinazie.

Spinazie behoort ook tot de Ganzenvoetfamilie, maar kwam wat later dan de Brave Hendrik in West-Europa terecht.

De smaak van de Brave Hendrik is bijna gelijk aan die van spinazie, maar dan wat milder.

Een van de kenmerken van een aantal Ganzevoet soorten is het hoge ijzergehalte dat hun bladeren en jonge scheuten bevatten. Op zich heel waardevol voor mensen die de neiging tot bloedarmoede vertonen, maar…er zit een addertje onder het gras. Die Ganzevoetsoorten bevatten ook veel oxaalzuur. Dat is een minder plezierig stofje voor je botten en gewichten. Vandaar dat er destijds altijd wat ‘krijtpoeder’, of wel kalk werd toegevoegd aan de gekookte spinazie. Dat was heel verstandig, want daardoor werd het aanwezige oxaalzuur gebonden en onwerkzaam.

In Nederland is de Brave Hendrik een zeldzame plantensoort. Alleen in Zuid-Limburg kun je deze plant nog hier en daar in het wild aantreffen.

 Het jonge blad werd dus geoogst om als spinazie verwerkt te worden.

Maar dat is nu geen realiteit meer omdat er geen groentetuin meer bestaat met voldoende Brave Hendriken.

Tot ver in de 19e eeuw werden de bladeren ook gebruikt om er kompressen van te maken bij chronische wondjes, steenpuisten en zelfs bij acne.

De Brave Hendrik is heel gemakkelijk uit zaad te kweken.

Voor een echte moestuinierder misschien wel een leuk experiment want het is en blijft een heel bijzondere plant. In mijn tuin gedijt hij opperbest. Maar of dat nu betekent dat ik zelf ook een ‘brave hendrik’ ben, tja, daar moet ik misschien toch eens ernstig over gaan nadenken.

Luisteraars, graag weer tot de volgende week.

Copyright 01-08-2021, Jaap Huibers, Amerongen


Eerder verschenen Jaap Huibers:

- De werking van Hoppoeder bij overgangsklachten.
- Winterperiode, griep, corona en het afweersysteem
- ‘Ademen tot je erin stikt’ (hyperventileren).
- Boerenkool en andere koolsoorten: bronnen van gezondheid.
- De aap en zijn banaan en de mens en zijn frikadel.
- Bitterstoffen in groenten, zinvol voor hart en spijsvertering.
- Valeriaan en de menselijke waardigheid
- Spigelia 4CH: hartkloppingen en migraine
- COPD : kiezelzuur, Tijm, Longenkruid, Drosera en Quebracho.
- Zwarte bes en Ribes ngrum gemmo 1D werkt bloedzuiverend.
- Felle reactie op wespensteken en homeopathisch Vespa Crabo D200.
- Brave Hendrik, een gezonde groente en een broertje van spinazie
- Kattendoorn (Ononis Spinosa): vocht vasthouden, niergruis en blaasontsteking
- Jicht…..een gehaat onkruid kan verlichting bieden. Over Aegopodium podagraria.
- Migraine ophthalmique, valeriaan en moederkruid (pyrethrum parthenium)
- Astragalus membranaceus (hokjespeul)- weerstand, hart, bloeddruk
- Weegbree (Plantago), slijmstoffen, slijmvliezen en oren.
- Artrose - Duivelsklauw en Wilgenbast
- Aanhoudende klachten na Covid-19, vit.B, Q10 en Astragalus.
- Pinksteren, geestkracht, bloedsomloop en de Rozemarijn.
- Pepermunt: van ‘kerksnoepje’ tot gal-kalmeerder.
- ‘Onze’-Lievevrouwebedstro bij vocht vasthouden, krampen en gespannenheid.
- Eten en snoepen uit onvrede maakt altijd dik
- Kruiden in de keuken: bevorderen de vertering van een gerecht en verrijken de smaak ervan
- Origanum majorana (Marjolein) draagt bij aan ontspanning en geeft rust
- Goudsbloem (Calendula): van grote waarde bij huidproblemen en heerlijk in de keuken.
- Pasen, voorjaar, eitjes en cholesterol
- Artisjok: een culinaire delicatesse en waardevol voor een goede leverwerking.
- De familie Look: geurig en ontroerend.
- Berkenwater…reinigend, stimuleert de nieren, een topper voor je haar.
- Angelica (Engelwortel): lente, levenskracht en een gezonde spijsvertering
- Spierverkramping en Magnesium phosphoricum D6.
- Hartgespan en een onregelmatige hartslag
- Massaal burn-out bij jongeren en de helende kracht van Goud
- Spanningshoofdpijn en het Moederkruid.
- Slijmvliezen, schimmels (candida albicans) en kruidnagel (tinctuur).
- Onrust en spanningen bij de jeugd en de kalmerende kracht van Zilverlinde.
- Bescherming van bronchiën en longen, Tijm, Zonnedauw, Maarts Viooltje en Longenkruid.
- Winterhanden en –voeten, doorbloeding, rozemarijn, en meidoornbloemen.
- Kiezen we voor ‘gelukkig’ of ‘zinvol’ als Nieuwjaarswens?
- Oudejaarsavond, jeneverbes, en het reinigen van ‘kwaaie’ restanten!
- Een vreemde Kerst: over Licht, eenzaamheid en Melissethee.
- December-eetgenot, opgeblazen gevoel en Karwij ter ‘ontluchting’.
- Toverhazelaar (Hamamelis), spataderen en vermoeide benen
- Advent, in verwachting zijn, het afweersysteem en Aurum Metallicum.
- Mierikswortel: stimulans voor gal en spijsvertering
- Vocht vasthouden, niergruis, Peterselie en een smakelijk keukenkruid.
- Tijm (thymus vulgaris), afweersysteem, virussen en de luchtwegen.
- Kun je voedingssupplementen als ‘gezondheids-snoepjes’ gebruiken
- Heerlijke winterkost: Lichtpuntjes in donkere tijden.
- Slecht slapen, haver, hop en zilverlinde.
- ‘Als de blaadjes vallen’ , herfst-somberen en geneeskrachtig Goud (Aurum metallicum)
- Prof. Boerhaave (1668-1738), zijn ‘lijfspreuk’ en de actuele corona problemen.
- Artrose (deel 2), de pijnstillende en ontstekingsremmende werking van Moerasspirea.
- Artrose, glucosamine-plus-selenium, duivelsklauw en wilgenbast
- Laurier, de lauwerkrans, lichtkracht en een moeilijke spijsvertering.
- De ‘R’ in de maand, virussen, afweersysteem, levertraan en Astragalus.
- Dagelijks wandelen, een zegen voor hart, rug en vitaliteit
- Heftige emoties en het corona ‘duiveltje’…,Valeriaan en Aurum metallicum 5CH
- Hittegolf, fysiologische stress, meidoorn en guldenroede.