Van een boekje op zolder naar hoofdtrainer in de eredivisie: 'Van Ten Hag heb ik zoveel geleerd'

Utrecht - Hoe een stoffig boekje op zolder leidde tot een carrière als trainer in het betaald voetbal. Na bijna twintig jaar non-stop werken is er na zijn ontslag bij Cambuur Leeuwarden eindelijk wat tijd voor zelfreflectie. "Ja, eigenlijk mis ik de onbevangenheid van toen wel heel erg."
Voetbaltrainer Sjors Ultee zat zondag ineens in een hele andere rol dan hij de afgelopen twee decennia gewend was: hij was analist op de tribune bij FC Utrecht - FC Volendam. Hij deed dat met veel plezier samen met verslaggevers René van den Berg en Bert Kous in het sportprogramma Namen en Rugnummers. Tijdens iedere wedstrijd van FC Utrecht te beluisteren via de stream van RTV Utrecht. En opvallend. Het commentaar geven bij een wedstrijd ging hem buitengewoon goed af. Alsof hij het al honderd jaar deed.
"Ik vind dit heel erg leuk. Ik heb het één keer eerder gedaan tijdens het afgelopen WK. Dat was wel een heel ander niveau", vertelt de 36-jarige Utrechter. Om verder te gaan: "Dat je ontspannen kan kijken en toch moet analyseren. Als je als trainer op de bank zit heb je die ontspanning niet." Met die uitspraak gingen de gedachten van Ultee terug naar hoe het voor hem allemaal begon.

Gevonden boekje op zolder

Ultee doorliep de Pabo en was werkzaam in het speciaal onderwijs. Voor profvoetballer was hij niet goed genoeg. Hij maakte zijn minuten bij amateurclub DVSU in de vierde en vijfde klasse. Daar maakte hij ook voor het eerst kennis met het trainersvak. Iets waar hij meer talent voor bleek te hebben dan zelf tegen de bal trappen. Van jeugdtrainer bij DVSU kwam hij in 2006 bij FC Utrecht terecht. Eerst als assistent-techniektrainer bij voetbal clinics.
"Eigenlijk begon het allemaal toen ik thuis een oud boek op zolder vond. Het was 'Het leerplan voor de ideale voetballer' van de legendarische Wiel Coerver. Het was van mijn vader geweest. Ik ben het toen gaan lezen en vond het zo mooi om te ontdekken hoe je voetballers beter kon maken. Veel trainers praten over harder werken, meer passie, meer strijd. Nou, word je daar beter van? Ik denk van niet."
Ik ben de onbevangenheid wel een beetje kwijtgeraakt
Sjors Ultee
Ultee verslond het boek van de befaamde techniektrainer en ontdekte hoe je spelers écht beter kunt maken. Hij vond het zo mooi dat hij met een balletje naar buiten ging en zelf training is gaan geven. "Ik ben er zelf niet goed van geworden, maar wel om het te kunnen voordoen. Die kinderen werden zoveel vaardiger aan de bal, kregen zelfvertrouwen. Dat was enorm leuk om te doen."
Ultee in zijn tijd bij FC Utrecht met Jean-Paul de Jong en Erik ten Hag
Ultee in zijn tijd bij FC Utrecht met Jean-Paul de Jong en Erik ten Hag © FCUtrecht.nl

Gewoon lekker voetballen

Sinds die ene dag bij FC Utrecht heeft hij inmiddels vijf betaald voetbalclubs op zijn CV staan. FC Utrecht, FC Twente, Helmond Sport, Fortuna Sittard en Cambuur Leeuwarden. Bij die laatste twee was hij ook echt hoofdtrainer in de eredivisie. Bij FC Utrecht stonden ze in het begin maar argwanend te kijken toe hij erbij kwam, want wat moest het eerste elftal van de eredivisionist nou met een techniektrainer?
Het sentiment sloeg al gauw om. "Ik weet nog dat Johan Martensson, een Zweedse middenvelder, op een dag naar me toe kwam en zei: als we van jou training krijgen, dan voel ik me weer een kind die naar trainen mag en lekker gaat voetballen." Dat was een van de mooiste complimenten die Ultee kreeg in zijn loopbaan. "Zeker bij een eerste elftal waar veel spanning is. Dat was voor mij de bevestiging dat dit de manier is. Zelfs bij een eerste elftal."
Die onbevangenheid van het begin is hij in de loop der jaren kwijt geraakt, concludeert Ultee nu. "In het begin nog niet hoor. Toen wonnen we zo veel wedstrijden. Dan is het leuk, maar de jaren erna was het altijd vechten tegen degradatie. Dan verlies je dat heel snel en ga je op trainen toch te veel naar tactiek en het resultaat toe. In de zomer denk je dan bij jezelf: dit moet ik volgend jaar anders gaan doen. Maar dan komt die spanning weer en is het heel moeilijk om aan dat soort dingen vast te houden. En ik ben er nog steeds van overtuigd dat het veel beter werkt dan alleen maar praten over tactisch gedoe."
Erik ten Hag stuurde rustig 's avonds nog een appje: 'wie heeft dat doeltje op het veld laten staan?
Sjors Ultee
Ultee vind het verschil tussen hoofdtrainer zijn of assistent erg groot. Zijn gedachten gaan terug naar de tijd dat hij naast de inmiddels grote Erik ten Hag op de bank zat bij FC Utrecht. "Erik zei altijd: na een nederlaag mag je 24 uur rouwen. Nou dat is verdomde lastig", lacht Ultee. Ten Hag schakelde heel snel. Hij stond erom bekend dat hij in de bus naar huis al weer bezig was met de volgende wedstrijd. "Ik kan het je nog sterker vertellen", gaat Ultee verder, "Hier naast het stadion is die woontoren. Die kijkt uit op Zoudenbalch. Toen Erik daar woonde appte hij mij een keer 's avonds: Ik zie op het veld nog een doeltje staan. Wie heeft daar voor het laatst getraind?"
Ultee begint te lachen. "Het is echt waar. Hij hield alles in de gaten. Ik deed ook de analyses vooraf. En dan belde hij me zaterdagavond half elf nog op met de vraag of het wel klopte. Waarop ik dacht: Het is half elf. Morgen is de wedstrijd. Alles is klaar. Nee, of ik het toch nog een keertje allemaal wilde doorkijken. Erik was fantastisch. Daar heb ik zoveel van geleerd. Robby Alflen zei later bij Fortuna Sittard tegen me: wat ben jij op Erik gaan lijken."
Vrijdag zit Ultee aan tafel in Een Berg Sport. Ook Alflen en FC Utrecht-speler Mike van der Hoorn schuiven aan. Een Berg Sport is dan vanaf 17.15 uur te zien op RTV Utrecht.
Luister terug: Sjors Ultee vertelt over zijn trainerscarrière

RTV Utrecht doet live verslag van alle wedstrijden van FC Utrecht. Via onze app en website kun je de hele wedstrijd live luisteren met commentaar van René van den Berg en Bert Kous en de analyse van Robby Alflen, Gregoor van Dijk of Sjors Ultee. Bij iedere wedstrijd verschijnt er een artikel over de wedstrijd met daarin een knop om het audioverslag aan te zetten. Het makkelijkste volg je de wedstrijden via onze app. Voor iPhone of iPad kun je hier terecht. Gebruikers van Android gaan hier naar toe.

Wil je altijd een seintje krijgen als we live gaan? Dat is heel eenvoudig: in de RTV Utrecht-app ga je rechtsonder naar het menu en helemaal onderaan naar ‘instellingen’. Klik dan op ‘notificaties’ en je kan de sport dan aanzetten. Bij iedere wedstrijd sturen we je dan een berichtje zodat je het verslag meteen kunt volgen.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws of foto via WhatsApp of mail.