Boer Marcel reserveert een weiland voor broedende vogels: 'De terugkeer van de kievit is aanstaande'

Melkveehouder Marcel Vedder in Bunschoten wil best laten zien hoe het collectief te werk gaat. "De plas moet op 1 maart volstaan, want de terugkeer van de kievit is aanstaande", zegt hij, terwijl hij op zijn trekker naar een afgelegen stuk grasland rijdt. "Dan vinden ze het bij ons aantrekkelijk om te landen en zoeken ze daar een plekje om te nestelen."

Een drassig weiland is een aanlokkelijk gebied voor vogels als de grutto en de kievit om eieren te leggen. De pomp en het zonnepaneel die Vedder naar het perceel rijdt gaan daarbij helpen. "We hebben dit jaar geluk dat er nog veel regen op het land ligt, maar de pomp moet er wel bij als het later in het seizoen droog wordt."

Vedder vindt het leuk om weidevogels op en boven zijn land te zien - "ik zit hier zelf op de eerste rij van de tribune" - maar het opofferen van een stuk gras levert hem ook gemak. "Dat geeft ons de gelegenheid om op de andere percelen gewoon te boeren. Je hebt je gras nodig voor voederwinning en je weiland om koeien op te laten grazen. Maar daarvoor moet je eerst alle nesten opzoeken en markeren, zodat je ze kunt beschermen. Dan is het mooi als je weidevogels kunt lokken naar een perceel dat je voor ze hebt gereserveerd."

Voorzitter Stef Huijgen van Collectief Eemland steekt Vedder een handje toe als de apparatuur in het weiland is afgezet. Zodra het voorjaarszonnetje even achter de wolken vandaan komt, begint de pomp spontaan te werken. Hilariteit bij de twee agrariërs, het ding heeft er kennelijk alweer zin in.

Huijgen schetst het succesverhaal van de Eempolder. De oer-Hollandse weidevogel is in het gedrang gekomen, maar in het Eemland slagen ze erin om de vogelstand elk jaar weer iets op te krikken.

"Vorig jaar hadden we zo'n 1700 nesten", zegt hij. "We groeien elk jaar 3 tot 4 procent. Het probleem is hoe je de kuikens vliegvlug krijgt. Een plas-drassituatie zoals we nu aanleggen is ideaal. Weidevogels in de Eempolder hoeven met hun jongen hooguit 250 meter te lopen om wormpjes en insecten te vinden."

Intussen heeft Vedder de pomp, een elektromotor met aan de onderkant een schoepenrad, in de sloot gezet. De slang die naar het midden van het perceel is uitgerold begint eerst zwarte, koffieachtige prut uit te braken. "Laagveen, dan heb je altijd veel bagger", zegt Huijgen geruststellend. En het klopt, even later stroomt er helder water op het weiland. Het is nog niet veel, de zon moet komende tijd nog aan kracht winnen om de motor in beweging te krijgen. En zo wordt het bedje voor de weidevogels gespreid.

Het monitoren en beheren van de weidevogelstand is een belangrijke taak voor de agrariërs geworden. Over twee weken plaatst Collectief Eemland vossenrasters om te voorkomen dat de eieren worden geroofd. In april en mei heerst er absolute rust in het broedgebied. Ook vogeltellers mogen dan de wei niet meer in. Tegenwoordig zetten de boeren daarom onder meer drones in die van grote hoogte de velden systematisch in kaart brengen. Met kunstmatige intelligentie herkent de computer dan de nesten en hun exacte locatie.

Vedder en de andere deelnemende boeren krijgen via de provincie Utrecht een vergoeding van de EU. Op die manier worden ze gecompenseerd voor het opgeven van een stuk landbouwgrond om de natuur in hun gebied te helpen. De provincie heeft dit jaar 150.000 euro extra gereserveerd.

"Dat is deels omdat het goed werkt," zegt Huijgen, "en ook omdat er steeds meer boeren mee willen doen. Boeren houden van weidevogels, die horen in dit gebied. Ze spreken elkaar op een verjaardag en steken elkaar aan met verhalen over hoeveel broedparen en nesten ze op hun land hebben."

Een verdienmodel is het niet, maar de vergoeding is best ruim, zegt Vedder. "Volgens de boekhouder kan ik er beter mee stoppen", zegt hij. "Voer dat ik nu moet kopen omdat ik het hier niet kan maaien is duurder dan de beheersvergoeding kan goedmaken. Maar ja, als de melkprijs laag is, dan is wat je voor de weidevogels krijgt relatief weer hoger en dan komt het toch mooi van pas."

Belangrijker vindt Vedder het plezier om in de lente en de zomer mee te maken hoe de vogels het gebied weer in bezit nemen. Hij is trots dat de camera's van Beleef de Lente ook op de boerenlandvogels in de Eempolder worden gericht. Hij schrijft als bestuurslid van Collectief Eemland weblogs voor het project van de Vogelbescherming.

"Dan loop ik hier in het land, met vogels links en rechts. Op een zomerdag komt het weleens voor dat een grutto dichtbij op een schrikdraadpaaltje gaat zitten. Die kun je dan bijna vastpakken, bij wijze van spreken. Dat vind ik bijzonder."