Geweld, zakkenrollers en intimidatie: dit speelt er rond Utrecht CS
Utrecht - Het lukt de gemeente Utrecht maar niet om grip te krijgen op overlastgevende, criminele vreemdelingen in het stationsgebied. Ook dit jaar zijn er al bijna 1.800 incidenten geregistreerd door de politie. Drie vragen over dit al jaren voortdurende probleem in de stad.
Wie zijn de overlastgevers?
De groep die zorgt voor overlast rond het stationsgebied bestaat grofweg uit: verslaafde dak- en thuislozen, lokale jeugd, Oost-Europeanen en groepen criminele asielzoekers. Volgens een woordvoerder van de gemeente gaat het steeds om wisselende personen en samenstellingen.
Het overgrote deel van de overlastgevers bestaat volgens de gemeente, sinds het voorjaar van 2025, uit Syrische jongeren. Volgens de meest recente cijfers zou het gaan om 162 personen, waarvan er 37 in Utrecht verblijven. Van 31 is hun verblijfslocatie onbekend en 94 personen verblijven in een opvanglocatie elders in het land, verspreid over 45 gemeenten.
Welke overlast wordt er veroorzaakt en waar?
Er is sprake van vecht- en steekpartijen, zakkenrollerij, winkeldiefstal, intimidatie van lhbti+-ers en drugsgebruik. In Hoog Catharijne wordt gerookt, geschreeuwd en met fatbikes gefietst. Ook is de verslavende medicatie Lyrica aangetroffen. Dit jaar zijn er tot half juli 1.767 incidenten gemeld, vorig jaar waren dat er in dezelfde periode drie minder.
Lyrica is een medicijn voor epilepsie. Het dempt de prikkeling in de hersenen, je wordt er rustig van. Het kan ook angsten wegnemen en een blij gevoel geven.
De overlast begint in 2022 rond het 'Bollendak', het Stationsplein-Oost dat deels overdekt is en station Utrecht Centraal verbindt met winkelcentrum Hoog Catharijne. De gemeente stelt daarom een verblijfsontzettingsgebied in. Dat is een maatregel waarbij herhaaldelijk overlastgevers tijdelijk kunnen worden geweerd. De overlast verspreidt en verplaatst zich daarop in de loop der jaren naar andere delen van de stad; zoals Lombok, Smakkelaarsveld, de Sijpesteijntunnel en de Mariaplaats. Vanaf eind september wordt dat laatste gebied ook aangewezen als verblijfsontzettingsgebied. Handhaving noemt de gemeente echter 'symptoombestrijding', er is meer nodig.
Waarom duurt deze overlast voort?
Utrecht stelt dat het alles op alles zet om overlast en criminaliteit van de groepen te bestrijden. Er wordt lokaal ingezet op een brede aanpak: politie, handhavers en NS-beveiligers houden intensief toezicht, ondersteund door cameratoezicht en grootschalige maandelijkse controles. Een speciaal team legt contact met overlastgevers, haalt hen uit de anonimiteit en verwijst hen door naar passende voorzieningen zoals Meldpunt Perspectief en het COA.
Volgens de gemeente moet er landelijk betere communicatie en coördinatie komen. De gemeente zegt geen grip te krijgen op de groep Syrische jongeren. "Het is lastig omdat ze uit het hele land komen en op de plekken waar ze zitten niet de juiste kaders krijgen", vertelt een woordvoerder van de gemeente. En dat is waarom het landelijk moet worden opgepakt", aldus een woordvoerder. De communicatie tussen verschillende gemeenten, COA's, azc's en andere betrokken organisaties is sterk verbeterd, maar er liggen volgens de gemeente "taaie problemen" onder.
In de programmabegroting die vandaag gepubliceerd is, wordt het 'Bollendak' specifiek genoemd als onderdeel van 'wijken en buurten waar de veiligheidsproblematiek het meest urgent is'. Daarbij noemen ze meerdere prioriteiten, waaronder: veiligere wijken, het tegengaan van excessen door maatschappelijke onrust en het tegengaan van ontwrichtende effecten van druggerelateerde criminaliteit.
