Kleiner stembiljet zonder namen moet kiezen en tellen makkelijker maken

3 oktober 2025, 06:00 • Aangepast 7 november 2025, 02:03 • 2 minuten leestijd

Soest - Inwoners van Soest krijgen mogelijk een nieuw stembiljet bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026. Het ontwerp is kleiner dan de formulieren die de afgelopen jaren in de stembussen werden gestopt. De gemeente wil meedoen aan een experiment van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Doordat de laatste jaren steeds meer partijen meedoen aan verkiezingen is het huidige stembiljet lastig te hanteren. In het stemhokje is het soms een heel gedoe om het enorme formulier open te vouwen en daarna weer gesloten in de bus te doen. Ook het tellen van de stemmen na afloop kost veel tijd en kan foutgevoelig zijn.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Kiesraad en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken vragen daarom al langer om een eenvoudiger stembiljet. Een nieuw model moet het makkelijker maken voor kiezers en stembureauleden. Kiezers kleuren daarop eerst een vakje voor een partij rood, en daaronder een vakje met een kandidaatnummer. Hierdoor hoeven niet meer alle kandidaten op het biljet te staan. Hun namen staan op een aparte lijst, die kiezers thuis ontvangen en die ook in het stemhokje hangt.

Het college van burgemeester en wethouders in Soest stelt de gemeenteraad voor om aan de proef mee te doen. "De raadsleden, die natuurlijk veelal zelf op de stembiljetten staan, beslissen hier zelf over", zegt burgemeester Rob Metz. Het is de bedoeling dat de ervaringen van maart 2026 worden vergeleken met eerdere experimenten. Kiezers, stembureauleden en het verkiezingsteam van de gemeente Soest vullen enquêtes in. Het ministerie van BZK beslist daarna of en hoe het nieuwe biljet breder kan worden ingevoerd.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen, eind deze maand, doet Soest nog niet mee aan het experiment. Dan test een andere groep gemeenten het nieuwe biljet.

Het nieuwe biljet werd vorig jaar voor het eerst getest bij de verkiezingen voor het Europees parlement. Toen deden vijf gemeenten mee aan de proef. Uit de evaluatie blijkt dat veel kiezers het biljet overzichtelijker vinden. Stembureauleden vertelden dat het tellen van de stemmen makkelijker ging. Wel bleken er iets meer ongeldige stemmen dan voorheen te zijn.

Er komt nu meer aandacht voor duidelijke voorlichting en uitleg, zowel vooraf als in het stemlokaal. Daarvoor wordt een extra lid aan elk stembureau toegevoegd. Deze uitleg is er ook voor groepen die meer moeite kunnen hebben met stemmen, zoals laaggeletterden, blinden en slechtzienden.

Resultaten van 2024

In de gemeenten waar het nieuwe stembiljet eerder werd getest werden 80.188 stemmen uitgebracht. Hiervan waren er 591 ongeldig. In gemeenten waar het grote stembiljet werd gebruikt werd 76.705 keer gestemd, met 123 ongeldige stemmen.

Het nieuwe stembiljet zonder namen zorgde opvallend genoeg wel voor meer voorkeursstemmen. Dat zijn stemmen waarbij kiezers niet op de lijsttrekker stemmen, maar op een kandidaat die lager op de lijst staat. Van de tellers vond 99 procent het nieuwe stembiljet makkelijker te hanteren.