'Zou jij je eigen kind op zijn 18e uit huis zetten?' Pleegouders en jongeren over te vroege stop pleegzorg

De 18e verjaardag, normaal een moment van feest, brengt voor veel pleegjongeren juist spanning met zich mee. Gianny Osinga (24) weet hoe dat voelt. Ze heeft in twee pleeggezinnen gewoond. Bij haar laatste gezin woont ze nu nog. Toen ze bijna 18 werd, moest ze bij de gemeente een verlenging van haar pleegzorg aanvragen.

"Ik vond dat best wel spannend," zegt ze. "Je weet toch niet of het doorgaat. Ik ken veel jongeren die op hun 17e die aanvraag moesten doen en zich zorgen maakten of ze straks niet op straat zouden belanden."

Volgens Gianny geeft de verlenging vooral rust. "Het is een stukje zekerheid. Je hebt een soort achterban, ook vanuit de pleegzorg zelf. Dan is het fijn om een bemiddelaar te hebben. Dat speelde destijds heel erg in mijn hoofd."

Ze vindt dat 18 jaar in de praktijk veel te jong is om echt zelfstandig te zijn. "Volgens de wet ben je met 18 volwassen, maar dat is echt volgens de wet. Je bent echt nog niet volwassen dan. Dat merk ik bij mezelf en bij jongeren om me heen: Er zijn zo veel dingen die je nog moet leren."

Gianny denkt dat verschillende factoren meespelen in hoe volwassen iemand is. "Ik riep vroeger dat ik op mijn 16e het huis uitwilde, maar op mijn 18e was ik daar nog helemaal niet klaar voor. Er moeten eerst dingen stabiel zijn: een baan, een netwerk, en het is ook belangrijk dat je mentaal en fysiek gezond bent."

Dat sommige gemeenten zich nog steeds niet aan de nieuwe jeugdwet houden, vindt ze kwalijk. "In de wet is het al standaard tot je 21e, dus waarom al dat gedoe? Het zorgt voor zoveel stress bij jongeren. Het belangrijkste is hun mentale gezondheid. Zou jij je eigen kind als het 18 is uit huis zetten?"

Volgens Gianny is alleen naar leeftijd kijken te kort door de bocht. De Big 5, ontwikkeld door een jeugdhulporganisatie in samenwerking met jongeren, noemt vijf basisvoorwaarden die op orde moeten zijn voordat een jongere zelfstandig kan wonen: support, wonen, school en werk, inkomen en welzijn. "Gemeenten zouden daar naar moeten kijken in plaats van naar een maximale leeftijd", zegt ze.

Dat het volwassen worden voor pleegkinderen meer spanning met zich meebrengt, ziet ook Remco Oosterhoff, directeur van de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen en zelf pleegvader. "Ze voelen van 'oh ja, nu ben ik volgens de wet volwassen en sta ik er alleen voor'. Dan is het juist voor die groep jongeren heel mooi als ze nog wat jaartjes extra ondersteuning kunnen krijgen van een pleeggezin waar ze dan vaak ook al lang verblijven", zegt hij.

Oosterhoff heeft vaak de zorg van oudere pleegkinderen op zich genomen, vanaf 12 jaar. Hij zorgt voor de pleegkinderen samen met zijn vrouw. "We merken dat het soms bij hen ook als spannend wordt ervaren. 'Blijven jullie ook echt? Wat als ik nou straks 20 ben of 25 en ik heb opeens een probleem, kan ik dan nog steeds bij jullie terecht?' vragen ze zich dan af."

Petri Dobbenberg komt uit Utrecht en is pleegouder. Haar pleegzoon is drie jaar geleden, op zijn 18e, van huis weggelopen en niet meer teruggekomen. Ondanks dat ze hem tussentijds wel weer gezien heeft, weet ze niet waar hij woont. Omdat hij 18 was, was er volgens Petri geen ondersteuning. "We hebben het over kalenderleeftijd en emotionele leeftijd", zegt ze. "De emotionele leeftijd ligt veel lager dan 18."

Dat een kind vanaf 18 volwassen zou zijn, is erg zwart wit volgens Petri. "De taak van een pleegouder is misschien tijdelijk, maar de relatie is voor eeuwig. Ze moeten niet zo'n harde lijn trekken bij 18, al helemaal niet bij pleegkinderen."

Dat de pleegzorg sinds een paar jaar standaard doorloopt tot 21, is een goede zaak volgens Petri, al zou 23 jaar ook een goede leeftijd zijn. "Dan heb je ook nog een periode om de jongere te gaan begeleiden naar die zelfstandigheid toe. Daar zit altijd een inhaalslag omdat ze op die leeftijd ook vaak last krijgen van wat er in het verleden is gebeurd, je ziet ze er vaak mee worstelen. Dan ben je veel beter af in een veilige omgeving, waar je al een relatie mee hebt en die met jou de confrontatie aan durven gaan."

Oosterhoff hoopt dat de brief bij gemeentes tot bewustwording leidt. "Dat iedereen die er mee te maken heeft, op de hoogte is van deze regeling en dat deze goed uitgevoerd wordt." Het liefst zou Oosterhoff zien dat beleidsmakers in gesprek gaan met pleegjongeren. "Zo kunnen ze van dichtbij ervaren hoe het voor ze is en waar ze allemaal tegenaan lopen als ze 18 worden."